logo

BÌNH BÀI THƠ “CHỊ ƠI THÁNG CHẠP” CỦA NGUYỄN NGỌC HƯNG

BÌNH BÀI THƠ “CHỊ ƠI THÁNG CHẠP” CỦA NGUYỄN NGỌC HƯNG

Bài thơ CHỊ ƠI THÁNG CHẠP là tiếng gọi xé lòng
của đứa em gửi đến người chị vào cái tháng mà người ta
vẫn gọi tháng tận năm cùng. Tháng của những con chim
thiên di, hay những kiếp người mưu sinh nơi quê người
đất khách tìm về tổ ấm, tìm về xứ sở, để chuẩn bị cho sự
bàn giao giữa hai mùa đông – xuân, hai năm cũ – mới, thế
mà người CHỊ của Nguyễn Ngọc Hưng còn biền biệt nơi
đâu. Ôi cái tháng chạp, tháng của tất bật mưu sinh để hoàn
tất năm cũ, sắm sanh cho một cái tết gọi là có chút lộc trần
dâng lên tiên tổ rồi cầu chúc cho một năm mới an lành.

Chị của cái lá diêu bông Hoàng Cầm không có một
thân phận nghiệt ngã như người chị của Nguyễn Ngọc
Hưng. Còn thân phận người chị của Nguyễn Ngọc Hưng
thì quá đắng đót, tháng chạp rồi mà vẫn đang bươn trải nơi
quê người đất khách với gánh hàng rong trĩu nặng đôi vai
gầy lam lũ trên mọi nẻo phố phường:

“Tháng Chạp như dòng sông hối hả
Hàng rong xa xứ Chị chưa về”

Đại từ “Chị” được viết hoa nắn nót đã như gửi đến
cho ta một thông điệp dị thường khác lạ. Ta hiểu được tấm
lòng của đứa EM không chỉ đơn thuần thương chị, mà lớn
lao hơn nhiều – đó là tình yêu, nhưng sao ta cứ đinh ninh
đó là một tình yêu đơn phương. Có hai điều để lý giải:
người Chị ở đây có thể mặc cảm với thân phận tha hương
nghèo hèn của mình, mặc cảm nữa đó là sự chênh lệch
tuổi tác. Chị dù có yêu chàng trai bao nhiêu đi chăng nữa
vẫn không thể xóa bỏ rào cản vững chắc nhất được dựng
lên từ trong tâm thức của Chị.

Chàng trai chờ đợi, chờ đợi mãi, đã là tháng chạp tàn
năm mà Chị vẫn chưa về. Chỉ bên hàng xóm có tiếng cười:

“Lắng tiếng cười ai rơi giòn giã”

Đó chỉ là của cô hàng xóm, tiếng cười không mang
niềm vui đến cho chàng trai mà nó như lưỡi dao, như cái
cật nứa cứ cứa vào trái tim chàng trai cho đến rớm máu, để
rồi không cầm được lòng mình:

“Mà mắt em nhòa sương tái tê”

Câu thơ vừa đẹp, vừa đau, đau lắm. Giọt nước mắt
còn trong trẻo như sương của chàng trai dại khờ mới lớn –
giọt nước mắt của tình yêu đầu đời trong trắng thơ ngây.
Giọt nước mắt làm tê tái cả cõi lòng chàng trai. Rồi lại
nghĩ đến Chị giờ đang ở nơi đâu của phố phường lấm cát
bụi mưu sinh:

“Mưa nắng miền Trung bao nóng lạnh
Cau vườn thiếu nữ vẫn trổ bông
Thương chị mang giấc mơ màu trắng
Quang gánh đường xa lấm bụi hồng”

Dù mảnh đất miền Trung có khắc nghiệt bao nhiêu
đi chăng nữa thì cuộc sống vẫn sinh tồn. Nhưng chính sự
sinh tồn ấy lại làm cho lòng chàng trai càng khát vọng bi
thương. Hàng cau thiếu nữ – sao lại là thiếu nữ. Đó là hàng
cau mới lớn, càng gợi cho chàng trai một sự liên tưởng
mãnh liệt. Hoa cau trắng muốt thơm lừng gợi nhớ mùi
thơm tỏa ra từ mái tóc của chị. Quả cau lá trầu biểu hiện
cho giao kết tình duyên. Thế nhưng chị vẫn không về, để
cho hoa cau thơm ngát không vương vào tóc chị, để những
trái cau non không làm tròn chức phận thắm đỏ mối tình
duyên. Sao chị lại mang giấc mơ màu trắng, màu của khăn
tang tưởng nhớ một khối tình câm. Hay màu trắng trong,
tiết hạnh của chị. Không, không ai muốn sự trinh trắng
suốt một đời người. Sự trinh trắng là để và chỉ để dâng
hiến cho tình yêu. Ta như đã nhìn thấy rồi chẳng còn gì
nữa. Gánh hàng rong tần tảo của Chị chẳng thể nuôi sống
tình yêu, nuôi sống một gia đình. Chị cứ thế ôm chặt giấc
mơ màu trắng cho trọn một kiếp người xa xứ mưu sinh:

“Đôi khi giữa rộn ràng phố xá
Lòng Chị rưng rưng chợt nhớ làng
Thấp thoáng cây đa mòn bóng đợi
Mắt ai chờ mỏi bến đò ngang”

Đến đây ta đã thấy được tấm lòng thổn thức của đứa
em. Vẫn biết có ai xa xứ mà mỗi tháng chạp về không nhớ
đến cố hương. Nhớ, nhớ lắm. Nỗi nhớ cứ rưng rưng khóe
mắt những giọt lệ buồn đau. Chị nhớ và hình như chị cũng
đã linh cảm nơi cố hương đang có một chàng trai trẻ đứng
đợi chị đến nỗi mòn cả gốc đa và một đôi mắt cứ đăm đắm
dọi sang phía bên kia sông cho mòn vẹt cả cái bến đò
ngang. Nhưng chị cứ mịt mù tăm tích. Chị không thể hoặc
chưa thể trở về vì cuộc mưu sinh vẫn vẹn nguyên hai bàn
tay trắng. Thế là một lần nữa tháng chạp chị lại không về.
Dù nhớ thương cố hương và có lẽ cũng nhớ cả chàng trai
đến da diết quặn lòng.

Chàng trai không biết làm gì hơn nữa, chỉ biết dở
những kỷ niệm ra để nhâm nhi cho đỡ nỗi nhớ niềm yêu:

“Chị ơi tháng Chạp vàng thơm nắng
Áo cũ xanh hoài tuổi trúc xinh”

Tất cả đó chỉ là kỷ niệm. Cái áo cũ xanh hoài tuổi trúc
xinh ấy giờ đã phai màu sương gió mưu sinh lam lũ cuộc
đời. Và nắng tháng chạp vàng thơm ấy cũng chỉ là của ngày
xưa. Còn bây giờ nó đã nhuốm màu tần tảo. Tuổi xuân thì
thơ ngây giờ cũng chỉ còn là kỷ niệm. Chàng trai giờ chỉ
biết – biết nhưng là cái biết vừa vô thức vừa dại khờ:

“Em phơi lá mộng lên cành gió
Nhớ chị lơ ngơ lạc bóng mình”

Tôi vẫn luôn tự nhận mình là kẻ đa sầu đa cảm
thường ngồi khóc than trước những câu thơ. Giờ đây khi
đọc hai câu thơ này tôi đã không kìm giữ được lòng mình,
khóc òa như đứa trẻ. Tôi xin thú thật lòng mình, nhiều lần
tôi đã như thế. Thương đứa em thì ít, thương chàng trai
khờ dại thì nhiều. Ai lại dại khờ đem treo cái lá mộng tình
yêu của mình trên cành gió. Chỉ thoảng thôi nó đã bay vèo
mất tăm mất tích vào cõi vô thường. Khóc thương những
kiếp người cứ tự đày ải mình trong tình yêu đơn phương
vô vọng. Lý giải như thế nào đây? Hình như cảm xúc và
trí tuệ của tôi lúc này đều là bất lực. Bởi chính chúng ta
cũng đã từng ít nhất một lần khờ dại trong tình yêu như
chàng trai Nguyễn Ngọc Hưng ngày mới lớn. Thế rồi nỗi
nhớ chị cứ lơ ngơ, lơ ngơ đến lạc cả bóng mình mà người
ta thường bảo sự gắn kết keo sơn là như hình với bóng.
Thật là phi lí. Nhưng chính sự phi lí ấy đã minh chứng đủ
đầy nhất về sự vô vọng của tình yêu. Vẫn phải cần những
giọt lệ tình yêu để hóa giải nỗi nhớ niềm thương da diết
quặn lòng. Nỗi đau ở đây lại thuộc về thân phận. Chàng
trai thì thơ ngây còn chị thì bươn trải mưu sinh nơi quê
người đất khách phiêu dạt không có lối về. Tất cả gói trọn
trong hai từ SỐ PHẬN.

Thế là một tháng chạp nữa chị không về và có lẽ mãi
mãi chị không về dù vẫn biết có một người trai trẻ đã đứng
đợi chờ. Đợi chờ đến vẹt mòn gốc đa, vẹt mòn cả những
phiến đá của bến đò ngang nơi xóm cũ, tháng chạp ơi; Chị
vẫn không về. Cái điệp khúc ấy cứ xé nát tim ta, xé nát
lòng ta. Tôi thấy lòng tôi cũng như chiếc lá mộng của
chàng trai vắt trên cành gió rồi mất hút mù xa nơi chân
trời đầy giông gió, bão bùng.

Bài thơ thắp lên trong ta ngọn lửa của tình đầu bất
tử. Chẳng có ai trong đời đã trọn một tình yêu đầu vì thế
họ đều tìm thấy ở bài thơ sự sẻ chia đồng vọng. Họ sẽ cảm
ơn Nguyễn Ngọc Hưng vì anh đã viết về tình yêu đầu đời
dang dở chia ly của họ. Nhất định phải là thế. Không thể
nào khác được.

(Trích từ tập “NGUYỄN NGỌC HƯNG – Thơ như là duyên phận”: NGUYỄN XUÂN DƯƠNG tuyển chọn và bình luận)

BÌNH BÀI THƠ “CHỊ ƠI THÁNG CHẠP” CỦA NGUYỄN NGỌC HƯNG – Nguyễn Xuân Dương.

CHỊ ƠI THÁNG CHẠP

Tháng Chạp như dòng sông hối hả
Hàng rong xa xứ Chị chưa về
Lắng tiếng cười ai rơi giòn giã
Mà mắt em nhòa sương tái tê.

Mưa nắng miền Trung bao nóng lạnh
Cau vườn thiếu nữ vẫn trổ bông
Thương Chị mang giấc mơ màu trắng
Quang gánh đường xa lấm bụi hồng.

Đôi khi giữa rộn ràng phố xá
Lòng Chị rưng rưng chợt nhớ làng
Thấp thoáng cây đa mòn bóng đợi
Mắt ai chờ mỏi bến đò ngang…

Chị ơi, tháng Chạp vàng thơm nắng
Áo cũ xanh hoài tuổi trúc xinh
Em phơi lá mộng lên cành gió
Nhớ Chị lơ ngơ lạc bóng mình!

CHỊ ƠI THÁNG CHẠP – Nguyễn Ngọc Hưng.

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Ngọc Hưng

Nguyễn Ngọc Hưng. Quê quán: Hành Thịnh, Nghĩa Hành, Quảng Ngãi. Thích sống vui vẻ, nhẹ nhàng, làm thơ để chia sẻ vui buồn với mọi người và được mọi người đồng cảm, sẻ chia.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *