logo

THẾ GIỚI TUỔI THƠ TRONG THƠ NGUYỄN NGỌC HƯNG

Trước khi nói về thế giới tuổi thơ trong thơ Nguyễn
Ngọc Hưng, tôi muốn nói nhỏ với các em một đôi điều.
Tôi là người yêu thơ, yêu thơ lắm lắm. Bởi thơ làm cho ta
cảm thông, cho ta thấu hiểu, cho ta xích lại gần nhau. Có
phải vậy chăng mà khi được đọc những bài thơ của chú
Hưng trên các tờ báo dành cho các em đã có rất nhiều em
nhỏ khắp mọi miền đất nước gửi thư chia sẻ và xin được
kết bạn… Thơ của chú Hưng viết cho các em trong trẻo
quá, tươi tắn và ngây thơ quá. Các em tưởng chú Hưng
đang ở lứa tuổi học trò. Từ đó một bước ngoặt lớn đã đến
với đời thơ của chú Hưng. Giờ đây chú đã ít viết những
vần thơ buồn. Những vần thơ nếu được đọc nó thì dù là
người lớn hay trẻ thơ cũng không thể không rưng rưng
nước mắt. Tôi xin dẫn một số câu để các em nhỏ thân yêu
hiểu được thân phận và nỗi đau của một đời người, đời
thơ. Đây là “Đêm mưa nhớ mẹ” của chú Hưng:

“Lăn qua đụng giông, lăn lại bão bùng
Chăn nệm ấm mà không sao ngủ được
Nỗi nhớ mẹ mang cả thiên hà nước
Lênh láng vui buồn trút xuống tim con”

Đây là chú Hưng viết về người dì, nhưng thực ra đây
là nỗi cô đơn vô hạn của chú:

“Mẹ con đã về với đất
Bà con phiêu lạc cả rồi
Quê ngoại giờ xa lăng lắc
Mai dì đi nữa là thôi”

Nhiều khi chú Hưng phải xót xa, phải tự dằn vặt
mình vì thấy mình là đứa con bất hiếu:

“Chỉ nhỉnh hơn mười cây số
Mà sao xa ngút ngàn xa
Mẹ ơi lòng con như xé
Mỗi khi giỗ mẹ, giỗ bà”

Hoặc:

“Có con mà như không có
Giỗ mẹ ai người thắp hương”

Các em ạ! Chú Hưng là người mồ côi mẹ nên chú đã
gửi tất cả tâm trạng của một đứa con mồ côi qua bài thơ
“Chim vịt kêu chiều”.

Mẹ đi rồi còn lại chỉ nỗi cô đơn buồn tủi:

“Gió vẫn thổi, vườn vẫn xanh côi cút
Chim vịt kêu khản giọng lý chiều chiều
Ngơ ngác ngõ sau nghẹn ngào sân trước
Day phía nào cũng bóng ngả, trăng xiêu”

Tại sao thơ chú Hưng lại buồn như thế? Bởi chú
Hưng có một số phận vô cùng khắc nghiệt. Năm 1983 chú
Hưng tốt nghiệp thủ khoa Khoa Văn khoá II Trường Đại
học Sư phạm Quy Nhơn. Một chân trời tràn đầy ước mơ
và hy vọng mở ra trước cuộc đời chú. Nhưng nào ngờ, cơn
bạo bệnh teo cơ oan nghiệt đã cướp đi tất cả của chú.
Người mẹ thân yêu đã mang chú đi chữa chạy khắp các
bệnh viện. Nhưng y học thế giới hiện nay vẫn đang phải
bó tay trước căn bệnh hiểm nghèo này. Vì kiệt sức năm
1985 bà đã qua đời, để lại một mình chú Hưng ốm đau, bơ
vơ, trơ trọi giữa cuộc đời. Rất may chú Hưng đã gặp được
những người bạn tốt. Đặc biệt là gia đình cô bác Nguyễn
Xuân Anh, Lê Thị Thu Hà và hai cháu nhỏ thật ngoan hiền
Nguyên Hạ và Hoàng Phượng chăm sóc, nuôi dưỡng.
Lòng tốt của họ đã được nhà báo Đặng Vương Hưng coi
đây như một câu chuyện cổ tích thần tiên ở Nghĩa Hành.
Những người tàn tật như chú Hưng ăn nằm một chỗ,
tồn tại được trên cõi đời này đã là một nghị lực phi
thường. Nhưng không chỉ có tồn tại mà chú Hưng đã sống.
Một cuộc sống có ích cho đời. Chú Hưng đã làm thơ.
Những bài thơ để tri ân cuộc đời, tri ân tuổi thơ. Tôi luôn
nghĩ rằng sự chăm sóc của hai cháu Nguyên Hạ và Hoàng
Phượng, khi thì thìa cháo khi thìa cơm, khi cốc nước mát
lành về mùa hạ và ấm nóng về mùa đông, khi dội từng gáo
nước để ba mẹ tắm cho chú Hưng, đó là niềm cảm hứng
vô bờ để chú Hưng viết được những vần thơ cho các em.

Rồi những lá thư của các em nhỏ từ mọi miền đất nước
gửi về. Tất cả đã là những liều thần dược giúp chú Hưng
đứng dậy với một khát vọng sống mãnh liệt như cỏ:

“Liềm lia sớm, hái phạt chiều
Đứt đầu lại mọc chẳng kêu chút nào
Nhận mình thấp để người cao
Ngàn năm lặng lẽ dâng trào sóng xanh”

Rồi chú luôn động viên mình:

“Không có huy chương, không vòng nguyệt quế
Mình tự đua, tự đấu với chính mình
Mỗi chiến thắng một nụ cười lặng lẽ
Bóng tối lui dần cuộc sống hồi sinh”.

Chú Hưng đã xua tan thứ bóng tối ám ảnh cuộc đời
mình. Giờ đây còn lại là thứ ánh sáng lung linh của thơ và
lòng nhân ái. Chú đã ít viết hơn những vần thơ buồn. Chú
đã dành hơn phần nửa đời mình cho các em. Chú đã viết
được 11 tập thơ, đã nhận nhiều giải thưởng. Năm 2009,
tập thơ “Những khúc ca trên cỏ” được tặng giải thưởng
văn học.

Đất nước ta ngày một giàu thêm, mang lại cho các
em một cuộc sống đủ đầy hơn về miếng cơm manh áo, về
điều kiện học hành. Nhưng sự phát triển của công nghiệp
hiện đại cũng đã lấy đi của các em nhiều thứ. Đó là những
khoảng không dành cho những cánh diều tuổi thơ bay cao,
bay xa, cánh diều của ước mơ và hy vọng. Những cánh
đồng đầy hoa thơm và cỏ lạ đến nỗi những chú bướm con
lười học ham chơi phải lạc đường về, để cho những chú dế
con phải nỉ non gọi mẹ suốt đêm dài. Có lẽ rất nhiều em
chưa bao giờ được nhìn thấy những con chuồn voi, chuồn
kim, chuồn ớt. Có chăng chỉ là hình ảnh nhạt nhoà khô
cứng qua sách vở. Chính vì lẽ đó, thế giới tuổi thơ trong
thơ Nguyễn Ngọc Hưng đã tạo dựng cho các em những
khoảng trời, những cánh đồng, những bãi bờ đầy hoa, đầy
gió, đầy nắng, đầy tiếng chim ca và cũng rất nhiều ong,
bướm… Các em sẽ được sống và vẫy vùng trong thế giới
ấy bằng chính sự tưởng tượng, bằng chính tấm lòng thơ
ngây của các em.

Thơ là sản phẩm của trí tưởng tượng. Mà trí tưởng
tượng của nhà thơ lại giống như sự vô biên của vũ trụ. Khi
viết thơ cho các em thì trí tưởng tượng của nhà thơ phải
được tái tạo lại từ những quan sát tinh tế và nhạy cảm đối
với thiên nhiên. Thơ của chú Hưng đã là như thế. Thế giới
tuổi thơ trong thơ chú Hưng là sản phẩm được tái tạo lại từ
chính tuổi thơ của chú Hưng. Mặc dù tuổi thơ của chú
Hưng là một tuổi thơ nhiều lam lũ và mất mát. Chú Hưng
có một tuổi thơ không có ba, bù lại tuổi thơ chú Hưng lại
được bồi đắp bằng tình yêu thương vô bờ của mẹ, bằng
bầu trời có những cánh diều tuổi thơ chao liệng. Thơ của
chú Hưng được kết tinh bằng trí tưởng tượng phong phú,
bằng những quan sát tinh tế và nhạy cảm của những ngày
thơ bé. Trên hết thảy, thơ của chú Hưng được kết tinh
bằng chính tấm lòng nhân hậu biết yêu thương, biết nâng
niu và trân trọng tất cả những gì là nhỏ nhất của thế gian,
của cuộc đời. Qua thơ chú Hưng, các sinh vật nhỏ bé đến
đâu vẫn có một số phận riêng của nó. Chú Hưng không áp
đặt nỗi đau của đời chú lên những vần thơ mà chú viết cho
các em. Chú đã biến nỗi đau ấy thành những vần thơ đầy
yêu thương và che chở.

Loài bướm sinh ra là để nhởn nhơ tìm hoa hút mật.
Nhưng với chú Hưng thì không thế. Chú đã nhân hóa nó
thành một em nhỏ vừa dễ thương và cũng vừa đáng trách:

“Có một con bướm nhỏ
Dễ thương nhưng rất lười
Học hành không chịu học
Suốt ngày nhởn nhơ chơi”.

Không chịu học mà lại còn mải mê chơi để:

“Lạc đường… bướm gọi mẹ
Dẫn con về hu hu”

Dưới con mắt của chú Hưng, loài chuồn đẹp biết bao:

“Cánh mỏng như làn gió
Long lanh mắt giọt sương
Thích chơi cùng cây cỏ
Nhởn nhơ bay khắp vườn”

Các em nhỏ sống nơi phố phường chắc chẳng bao
giờ được nhìn thấy đôi mắt của con chuồn và lại càng
không được nhìn thấy những giọt sương long lanh của
buổi sớm mai trong lành. Chú Hưng của các em đã giúp
các em nhìn thấy được bằng những câu thơ vừa giản dị và
cũng vừa tài hoa. Đọc những câu thơ như thế các em nhỏ
sẽ hình dung ra những con chuồn của mình. Ở đây, mỗi
con chuồn chú Hưng đều ban tặng cho nó một việc làm
tuy nhỏ nhưng đều có ích:

“Chuồn voi nghịch lạ thường
Cắn rốn thằng cu tý”.

Các em có biết chuồn voi cắn rốn cu tý để làm gì
không? Để cho cu tý chóng biết bơi. Còn chuồn kim thì
mảnh mai nhưng: “Kim thì siêng xỏ chỉ” cho bà vá may.
Chuồn ớt có màu đỏ nên chú Hưng dành cho nó một việc
làm nặng nhọc hơn: “Ớt hăng hái làm tương” cho mọi
người. Không những thế, loài chuồn lại có biệt tài:

“Môn dự báo thời tiết
Điểm 10 cho chuồn thôi”.

Thực ra đây là cách kiếm ăn của loài chuồn. Trời
nắng chuồn ở trên cao, trời mưa chuồn ở dưới thấp.
Bài “Dế con lạc mẹ” là bức tranh của cảnh đêm
thanh bình. Trong tranh có dế con, có đom đóm, có ông
trăng, có cây cỏ và còn có cả mẹ dế. Vẻ đẹp ở đây là vẻ
đẹp của tình yêu thương che chở, giúp đỡ lẫn nhau. Với dế
con thì:

“Lúc thì vệ cỏ
Khi ở lùm khoai
Dế con lạc mẹ
Tỷ tê khóc hoài”.

Thực ra loài dế đêm đêm thường xát cánh vào nhau
phát ra tiếng kêu để gọi bạn tình. Nhưng trí tưởng tượng
của chú Hưng lại không như thế. Có lẽ nhiều đêm vì đau
không ngủ được chú Hưng đã nhớ mẹ và đã từng gọi mẹ
trong đêm. Nghe tiếng dế kêu nỉ non chú Hưng đã tưởng
dế con cũng đang có cảnh ngộ như mình. Sau tiếng dế nỉ
non là cả thế giới đầy yêu thương và che chở.
Đom đóm thì:

“Lập loè đom đóm
Thắp nến soi đường
Lặng nhìn theo dế
Rưng rưng mắt sương”

Còn ánh trăng thì:

“Nghe dế nỉ non
Ông trăng thương quá
Mở con mắt tròn
Soi từng kẽ lá”

Nhờ mọi người giúp đỡ, dế con đã tìm được mẹ.
Điều đầu tiên dế con phải làm đó là:

“Vòng tay tám hướng
Nghẹn ngào cảm ơn”

Thật là cảm động phải không các em?

Thiên nhiên trong thơ chú Hưng thật đẹp. Đây là
cảnh ban mai của một vùng quê:

“Sáng nay tiếng chim chiền chiện
Líu lo đánh thức mặt trời
Ra vườn mắt em chợt sáng”

Còn đây là mùa hoa gạo:

“Cánh tròn cánh nhọn
Hồng thắm, son pha
Lại như lửa cháy
Đỏ trời tháng ba”

“Vẽ thơ trên cát” là một bài thơ nhiều cảm xúc và
nhiều suy tưởng. Nhìn những dấu chân còng loằng ngoằng
trên cát, chú Hưng đã có một sự liên tưởng kỳ diệu. Chú
đã coi đó là những bài thơ tự do mà còng đã viết. Trước
cảnh đẹp:

“Vi vút hàng dương gió
Xôn xao sóng vỗ bờ”

Còng đã không kìm giữ được cảm xúc của mình và
đã tập làm thơ:

“Tập làm thơ đấy ư ?
Loay hoay viết rồi xoá
Chắc là đang bí từ”

Chú Hưng thật tài hoa và cũng thật ngộ nghĩnh khi
gán cho còng cái công việc nặng nhọc nhất của một đời đó
là làm thơ. Cũng phải nhọc lòng lắm, bởi chỉ một con sóng
vỗ bờ nhẹ thôi và mềm mại lắm cũng xoá đi tất cả công
lao của còng. Biết vậy, còng không thể nhờ vào lòng tốt,
sự giúp đỡ của mọi người. Làm thơ là một công việc của
chính bản thân mình, là cảm xúc, là rung động của tâm
hồn mình. Nên còng đã:

“Còng cảm ơn các bạn
Tự mình sẽ làm xong”

Bằng sự lao động miệt mài, bền gan, bền chí, còng
con đã thực hiện được ước mơ của mình:

“Suốt đêm dài mê mải
Luyện chữ với rèn câu
Thơ tự do còng viết
Loằng ngoằng trên cát nâu”

Chú Hưng đã gửi gắm tất cả những suy tư về cuộc
đời làm thơ của mình bằng một bài thơ rất giản dị. Với chú
Hưng, việc cầm được cây bút để viết thôi cũng là cả một
công việc nặng nhọc, phải chiến đấu kiên cường với nỗi
đau thể xác, thế mà đến nay cả tập thơ “Bốn mùa cho bé”
mà các em đang cầm trên tay đã là tập thơ thứ bảy chú
Hưng viết cho các em. Các em hãy đón nhận món quà này
không chỉ bằng tấm lòng trân trọng mà còn là sự yêu
thương biết sẻ chia và thấu hiểu.

Qua bài viết này tôi muốn trích dẫn những câu thơ,
những bài thơ mà không phải em nhỏ nào cũng có được.
Bởi mỗi tập thơ của chú Hưng chỉ có 500 cuốn. Năm trăm
trên hàng chục triệu em nhỏ đang cắp sách đến trường là
một con số quá nhỏ nhoi, phải thế không các em?

Tôi tin với sự trong sáng và giản dị của thơ chú
Hưng, bằng chính sự tưởng tượng của mình, các em sẽ tạo
dựng một thế giới tuổi thơ cho các em. Ở đó không chỉ là
hoa, là cỏ, là gió, là nắng, là trăng, là tiếng chim ca, là
ong, là bướm, mà ở đó cũng là thế giới của tuổi thơ biết
yêu thương đùm bọc và chia sẻ cho nhau. Nếu được như
vậy các em sẽ không còn là người đọc nữa mà là bạn đồng
hành với chú Hưng trong suốt cuộc đời, và hơn hết thảy,
các em đã là những thi sĩ bé thơ 

Mùa tựu trường 2011

(Lời bạt cho tập thơ “Bốn mùa cho bé” – Nxb Kim Đồng)

(Trích từ tập “NGUYỄN NGỌC HƯNG – Thơ như là duyên phận”: NGUYỄN XUÂN DƯƠNG tuyển chọn và bình luận)

THẾ GIỚI TUỔI THƠ TRONG THƠ NGUYỄN NGỌC HƯNG – Nguyễn Xuân Dương.

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Ngọc Hưng

Nguyễn Ngọc Hưng. Quê quán: Hành Thịnh, Nghĩa Hành, Quảng Ngãi. Thích sống vui vẻ, nhẹ nhàng, làm thơ để chia sẻ vui buồn với mọi người và được mọi người đồng cảm, sẻ chia.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *