logo

“LẮNG NGHE MÙA KHAI TRƯỜNG”: Lắng nghe tiếng lòng của Nguyễn Ngọc Hưng.

(“Bài viết này như một nén tâm nhang gửi tới mẹ hiền của Nguyễn Ngọc Hưng nhân dịp Lễ Vu lan” – Hương Thủy).

“Ngày đầu tiên đi học
Mẹ dắt tay đến trường
Em vừa đi vừa khóc
Mẹ dỗ dành yêu thương…”

Mấy ngày nay, tôi nôn nao, bâng khuâng rất lạ. Một chút heo may qua phố, một chút nắng rỡ qua nhà, một chút màu đỏ khăn quàng thoáng qua, một chút hối hả tất bật trong dáng điệu bạn bè, một chút lo toan sách, cặp, áo, quần cho con của hàng xóm… tất tần tật đều khiến tôi rưng rưng… Thật là lạ, tôi về hưu đã ba năm, nhưng không biết vì sao năm nay bỗng thấy mình nhạy cảm thế. Có lẽ, tại vì tôi đã có một mùa hè thật đặc biệt. Có lẽ, tại vì tôi đã thực sự sống lại tuổi hai mươi bên bạn bè. Có lẽ, tại vì tôi lại khao khát được đứng trên bục giảng. Có lẽ, tại vì tôi muốn: được là tôi…

Bài thơ “Lắng nghe mùa khai trường” của Nguyễn Ngọc Hưng đã đến với tôi trong tâm trạng ấy. Ngay lập tức, như một dòng thác đổ, những ký ức đi học thuở bé thơ, những ký ức dẫn con ngày đầu đến lớp ào ạt tuôn về. Bài thơ của Hưng đã nhòe nhoẹt trong nước mắt tôi, trong tiếng nấc nghẹn ngào của tôi. Và tôi cũng chắc chắn rằng, các bạn, khi đọc bài thơ này cũng sẽ hình dung ra cái thuở đến trường đầu tiên của mình. Bài thơ tự sự, nhưng những chi tiết giản dị, chân thực lại rất giàu sức biểu cảm.
Tên bài thơ là “Lắng nghe mùa khai trường”. Tiêu đề bài thơ đã thấy có gì đó lâng lâng, có gì đó rưng rưng rồi. Ta không chỉ thấy, không chỉ cảm mà còn có thể “lắng nghe” được bước chân hối hả của mùa khai trường. Mùa khai trường mà Nguyễn Ngọc Hưng nói đến là mùa khai trường đầu tiên của chính mình. Mùa khai trường từ quá khứ “thẳm thằm thăm” theo tiếng trống tựu trường bất chợt xôn xao ùa về:

“Có gì đó rất xa đang tiến lại rất gần
Hình như tiếng trống trường đi hoang chợt nhớ nhà gọi ai trong gió
Thằng cu Tý lon ton nắm chặt tay mẹ mình khe khẽ điều chi không thật rõ
Chút lo sợ phập phồng tuổi lên sáu lên năm”

Câu chuyện bắt đầu từ không khí cổ tích huyễn hoặc chỉ có thể cảm thấy chứ không thế nhìn thấy “Có gì đó”. Tài tình thay là Ngọc Hưng đã chuyển hóa thời gian (lâu – nay) thành không gian (xa – gần). Cái cách nhân hóa “tiếng trống trường đi hoang chợt nhớ nhà…” để “biện minh” cho sự lãng đãng hồi ức sau bao năm “lăn lộn” với bao biến cố cuộc đời. Tiếng trống là âm thanh lay thức, là âm thanh “nội tại” kéo nhà thơ về với “cái thuở ban đầu”.

Và… sau tiếng trống tựu trường là hình ảnh “Tôi đi học” của Nguyễn Ngọc Hưng. Những chi tiết: “lon ton”, “ nắm chặt tay mẹ”, “ khe khẽ… không thật rõ”, “lo sợ phập phồng” đã mô tả một cách chân thực dáng vẻ và tâm trạng của cậu bé con ngày đầu được đi học: vừa vội vã lại vừa ngại ngùng, vừa háo hức tò mò lại vừa nhút nhát, e sợ. Chao ôi! Hình ảnh bé con đi học buổi đầu thật đáng yêu biết nhường nào.

Chỉ mới hình dung, mường tượng đến đó thôi, mà trái tim nhà thơ đã bắt đầu loạn nhịp, thổn thức.

“Mỗi giây phút trôi qua là mất tích mất tăm
Tưởng tan biến cả rồi hóa ra chúng rủ nhau chơi trốn tìm trong đáy sâu tiềm thức
Rộn rã nhịp tim bỗng âm vang đổ dồn trống ngực
Réo ngày xưa “tôi đi học” quay về”

Cái quá khứ xa thật xa, lâu thật lâu những tưởng đã “Mất tích mất tăm”, những tưởng “tan biến cả rồi” bất chợt nghe tiếng trống trường lay gọi, hối thúc, réo rắt mà quay về. Một khổ thơ mà hai tâm trạng trái ngược. Đúng hơn là sự thay đổi cảm xúc. Từ “Mất tích mất tăm”, từ “tan biến cả rồi” “trong đáy sâu tiềm thức” đến “Rộn rã nhịp tim”, “đổ dồn trống ngực”. Và cái lý giải của nhà thơ cũng thật là bất ngờ: Chẳng qua ký ức chỉ “rủ nhau chơi trốn tìm trong đáy sâu tiềm thức” mà thôi. Hóa ra, bên trong tâm hồn nhà thơ U60 vẫn còn rất thơ trẻ.

Và, cái tâm hồn thơ trẻ lại hướng về mẹ- người đã dắt tay nhà thơ đến trường, đã nâng niu mơ ước nhà thơ, đã tảo tần nuôi dưỡng ước mơ ấy:

“Cổ tích bắt đầu ôn lại chuyện nón mê
Mẹ hứng đỡ nắng mưa che giấc mơ mũ cánh chuồn con trẻ
Bàng bạc mây mùa dẫn thu về phía tôi thời thơ bé
Ngóng theo người những ngọn cỏ ven đường treo sương sớm rưng rung”

Ta lại bắt gặp những hình ảnh tràn ngập yêu thương, rưng rưng cảm xúc. Nhưng, ấn tượng nhất với tôi chính là hai hình ảnh “nón mê” và “giấc mơ mũ cánh chuồn”. Người mẹ nghèo khổ “Hứng đỡ nắng mưa” để chăm chút, lo toan, che chắn cho sự học thành tài của con cái. Có lẽ, những chịu đựng vất vả, hy sinh cho con cái của mẹ đã tạo nên một nhà thơ Nguyễn Ngọc Hưng hôm nay! Không đội “mũ cánh chuồn” để thỏa ước mơ của mẹ, nhưng anh đã thành người, thành tài, không phụ công lao sinh thành dưỡng dục của người mẹ “nón mê”. Người mẹ nào cũng mong mỏi, cũng khao khát con thành người, thành tài như thế! Những hình ảnh gợi tả và gợi cảm “Bàng bạc mây mùa…”, “ngọn cỏ ven đường treo sương sớm rưng rưng” càng khiến cho ta thêm đồng cảm với nỗi niềm của nhà thơ. Từ đó càng yêu mến, trân trọng và khâm phục những nỗ lực để thành công của anh.

Cái phút giây ngỡ ngàng thuở ban đầu đi học cũng được Ngọc Hưng chấm phá đôi nét mà thật dễ thương:

“Nghe thầy xướng danh: Em Nguyễn Ngọc Hưng
Thằng cu Tý vẫn ngơ ngác mắt nai nép vào tay mẹ
Người âu yếm hôn tôi và nhắc tôi thật khẽ
Con ơi, “dạ, có” đi con, thầy giáo gọi con kìa!”

Bốn câu thơ, có ba nhân vật, mỗi nhân vật Ngọc Hưng chỉ dành một đôi từ nhưng vẫn toát lên được cái thần thái, cái tâm trạng, cái tính cách và thái độ của nhân vật đó: Người thầy- xướng danh, cu Tý- ngơ ngác, người mẹ- âu yếm. Chỉ một từ “xướng danh” thôi, trước mắt ta hiện ra người thầy đáng kính, nghiêm trang, trịnh trọng gọi tên học sinh (cho dù đó chỉ là những cô cậu học trò buổi đầu đến lớp). Còn anh cu Tý “ngơ ngác mắt nai nép vào tay mẹ” thì có vẻ thẹn thùng, bẽn lẽn và có phần nhút nhát, sợ sệt trông yêu quá là yêu. Và, người mẹ, lúc này thật dịu dàng, yêu thương quá đỗi, vừa động viên khích lệ con “âu yếm hôn tôi”, vừa nhắc nhở nhẹ nhàng “nhắc tôi thật khẽ”, vừa dỗ dành bảo ban “Con ơi… con kìa”. Vậy là, khi đưa con đến lớp, mẹ vẫn là người thầy ân cần, dịu dàng của con. Chỉ hai câu thơ, Ngọc Hưng không chỉ khắc họa người mẹ hiền thục đoan trang của mình mà còn khiến ta ngưỡng mộ một vẻ đẹp yêu con, yêu người của người mẹ “nón mê”.

Nào đã hết, cái cảnh chia tay: con ở lại trường học, mẹ ra về lo toan việc nhà cũng thật là xúc động:

“Vào lớp học thôi đâu phải mãi mãi chia tay vĩnh viễn xa lìa
Mà mắt lệ tuôn dòng mà chân sáo ngập ngừng riu ríu bước
Rươm rướm nhìn theo dáng con bé bỏng nhỏ nhoi “tội” không chịu được
Mẹ len lén quay đầu như giấu vội điều chi”

Cái cu cậu trước còn “lon ton” và “khe khẽ” hát hay nói điều gì đó giờ “lệ tuôn dòng” và “ngập ngừng riu ríu bước”. Còn mẹ mắt cũng “rươm rướm” và “len lén quay đầu” vì thấy “dáng con bé bỏng nhỏ nhoi “tội” không chịu được”. Đây chính là cảnh quen thuộc của buổi tựu trường, thường gặp nhất là các lớp đầu cấp Tiểu học (lớp 1) và Trung học cơ sở (lớp 6). Con khóc vì sợ xa mẹ, vì chưa quen với thầy, với bạn đã đành, sao mẹ cũng khóc chứ. Ngọc Hưng quả là người con có hiếu, người đàn ông thấu hiểu “tâm can” phụ nữ. Biết rằng: con đi học là chuyện đương nhiên để thành người, nhưng đứa con trong vòng tay bảo bọc của mình từ nay như chim non tập bay, chập chững những sải cánh đầu tiên, người mẹ nào cũng thấy xúc động như vậy. Giọt nước mắt người mẹ lúc này thật nhiều lẽ: nghẹn ngào vì lần đầu phải xa con, hãnh diện vì con đã lớn, tủi thân khi con không còn là của “riêng” mình. Nhưng, mẹ đã “len lén quay đầu” rồi sao Ngọc Hưng vẫn thấy nhỉ!

Những câu thơ cuối cùng như những giọt nước mắt lăn dài trên má Ngọc Hưng:

“Khởi từ “khó đi mẹ dắt con đi
Bao gian khổ “mùa thi” mẹ con mình đã vượt
Chợt nhớ câu cửa miệng xửa xưa “sự đời chẳng mấy ai lường trước”
Con xào xạc gió thu mà tưởng đâu xát chân mẹ từ thăm thẳm cõi không lặng lẽ bươn về…”

Cái bước khởi đầu thật khó khăn, thật may bên Hưng có mẹ. Câu ca dao: “Ví dầu cầu ván đóng đinh/ Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi/ Khó đi mẹ dắt con đi/ Con đi học chữ mẹ đi trường đời” được nhà thơ trích ra một ý thật có lý! Bước đi chập chững đầu tiên trong cuộc đời cũng là mẹ nâng đỡ, bước đi đầu tiên trên trường đời cũng là mẹ dìu dắt. Con đi học kể như mẹ cũng đi học, con càng học lên, gánh nặng trên vai mẹ càng chồng chất thêm. Hơn ai hết, Ngọc Hưng thấu hiểu điều đó. Vậy mà… “ sự đời chẳng mấy ai lường trước được”, mẹ đã về “thăm thẳm cõi không ” khi anh vẫn cần mẹ vô cùng. Để hôm nay, tiếng trống trường lại thúc giục, bao cu Tý lại được mẹ dắt tay đến trường rồi thẹn thùng nép sau tay mẹ, Ngọc Hưng lại nhớ đến mẹ khôn cùng; khắc khoải đến độ nghe “xào xạc gió thu mà tưởng đâu xát chân mẹ từ thăm thẳm cõi không lặng lẽ bươn về”. Ngọc Hưng ơi! Anh đã dự cảm đúng, tuy biển trời cách biệt, nhưng mẹ hiền vẫn ở bên anh, như gió mát lành từ sông, như nước ngọt ngào từ nguồn… nuôi dưỡng, chắp cánh cho thơ anh ấm áp, trong trẻo và hồn hậu.

Mượn tiếng trống trường để gợi lại “không khí” buổi đầu đi học, rồi từ buổi đầu đi học để nhớ về người mẹ- người thầy của mình. Bài thơ là một câu chuyện đầy cảm xúc với giai điệu nhẹ nhàng, sâu lắng, chậm rãi. Một lần nữa, khiến tôi thêm yêu kính người mẹ nghèo khó mà rất đỗi đảm đang, dịu dàng của Nguyễn Ngọc Hưng. Và tôi tin các bạn cũng như tôi sau khi thưởng thức giai phẩm này ai cũng muốn chạy ngay về trước mẹ/ trước di ảnh mẹ mình mà thốt lên trong rưng rưng nước mắt: Con yêu mẹ vô cùng, mẹ của con ơi!

Đà Nẵng 20/08/ 2013
(Vu Lan Quý Tỵ)

“LẮNG NGHE MÙA KHAI TRƯỜNG”: Lắng nghe tiếng lòng của Nguyễn Ngọc Hưng – Hương Thủy

LẮNG NGHE MÙA KHAI TRƯỜNG

Có gì đó rất xa đang tiến lại rất gần
Hình như tiếng trống trường đi hoang chợt nhớ nhà gọi ai trong gió
Thằng cu Tý lon ton nắm chặt tay mẹ mình khe khẽ điều chi không thật rõ
Chút lo sợ phập phồng tuổi lên sáu lên năm

Mỗi giây phút trôi qua là mất tích mất tăm
Tưởng tan biến cả rồi hóa ra chúng rủ nhau chơi trốn tìm trong đáy sâu tiềm thức
Rộn rã nhịp tim bỗng âm vang đổ dồn trống ngực
Réo ngày xưa “tôi đi học” quay về

Cổ tích bắt đầu ôn lại chuyện nón mê
Mẹ hứng đỡ nắng mưa che giấc mơ mũ cánh chuồn con trẻ
Bàng bạc mây mùa dẫn thu về phía tôi thời thơ bé
Ngóng theo người những ngọn cỏ ven đường treo sương sớm rưng rung

Nghe thầy xướng danh: Em Nguyễn Ngọc Hưng
Thằng cu Tý vẫn ngơ ngác mắt nai nép vào tay mẹ
Người âu yếm hôn tôi và nhắc tôi thật khẽ
Con ơi, “dạ, có” đi con, thầy giáo gọi con kìa!

Vào lớp học thôi đâu phải mãi mãi chia tay vĩnh viễn xa lìa
Mà mắt lệ tuôn dòng mà chân sáo ngập ngừng riu ríu bước
Rươm rướm nhìn theo dáng con bé bỏng nhỏ nhoi “tội” không chịu được
Mẹ len lén quay đầu như giấu vội điều chi

Khởi từ “khó đi mẹ dắt con đi”
Bao gian khổ “mùa thi” mẹ con mình đã vượt
Chợt nhớ câu cửa miệng xửa xưa “sự đời chẳng mấy ai lường trước”
Con xào xạc gió thu mà tưởng đâu xát chân mẹ từ thăm thẳm cõi không lặng lẽ bươn về…

LẮNG NGHE MÙA KHAI TRƯỜNG – Nguyễn Ngọc Hưng.

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Ngọc Hưng

Nguyễn Ngọc Hưng. Quê quán: Hành Thịnh, Nghĩa Hành, Quảng Ngãi. Thích sống vui vẻ, nhẹ nhàng, làm thơ để chia sẻ vui buồn với mọi người và được mọi người đồng cảm, sẻ chia.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *