logo

“Lửa” và “than” đã được hóa thân, hóa giải thành tiếng hát của “dế lửa” và “dế than” dịu dàng và cháy bỏng

“Lửa và than” – cái nhan đề hứa hẹn một bài thơ tình diễn tả một tình yêu mãnh liệt, cháy bỏng, nồng nàn, hạnh phúc. Rực đỏ và thắm nồng! Tươi sáng và ấm áp. Đó là những gì mà ta hình dung ra khi nghĩ đến sự kết hợp lửa và than. Nhưng hóa ra không phải!

Một tình yêu mãnh liệt nhưng âm thầm và không có hậu!

Hai người yêu nhau tha thiết nhưng buộc phải hy sinh tình yêu, không thể thổ lộ vì hoàn cảnh riêng của mỗi người đều trắc trở, không cho phép họ đến với nhau. Họ thương nhau, hiểu nhau, thấu cảm rõ sự trắc trở riêng của nhau nên lại càng không thể bên nhau, gắn bó với nhau:

“Nào ai muốn kết duyên cùng bóng đêm chạng vạng
Mấy độ rằm hai nửa vẫn trăng non

Sợ anh héo hon
Em thầm nén chặt
Sợ em hao mòn
Anh không dám đốt”

Những câu thơ nặng nhọc, ngậm ngùi, như giấu nước mắt thầm chỉ chực ứa ra trong lòng!

Đồng thời, nó thể hiện một tình yêu thương sâu sắc, lặng thầm, hy sinh cho nhau, vì nhau mà kìm nén tình cảm của chính mình:

“Sợ anh héo hon
Em thầm nén chặt
Sợ em hao mòn
Anh không dám đốt”

Bởi “nén chặt” vậy, trong khi bên thì “ sẵn sàng cháy”, bên thì “tích đầy nhiên liệu” nên càng u uất, ngột ngạt, đau khổ, đến mức “xa e nguội lạnh”, “ gần e lụi tàn”, và dù đã “ không dám đốt” mà vẫn thành “ khói mù hít thở dở dang” – khói của sự câm nín, tha thiết, khát khao mà không được bùng cháy, lan tỏa vào nhau.

Càng éo le, càng mãnh liệt, đau đớn. Và không thể chịu đựng hơn vì “ tình câm u uất ứ đầy”, không thổ lộ, cơ hồ sẽ “ chết ngạt” mất.
Để cuối cùng bung tỏa:

“Đôi trái tim hòa giai điệu rộn ràng
Cuồng nhiệt anh biến thành con dế lửa
Em dịu dàng cất giọng dế than…”

Một kết thúc làm dịu lòng người, dịu đi cả cái ngột ngạt, u uất của lửa và than không được bén cháy hết mình, nhưng vẫn giữ được cái sôi nổi thiết tha của tình yêu!

Lửa và than – nghe tưởng là sẽ gắn bó thiết tha, cháy bỏng yêu thương, nhất là khi:

“Bất cứ lúc nào
Anh
Sẵn sàng cháy

Em
Tích đầy nhiên liệu
Lặng im chờ”.

Nhưng thật trớ trêu, họ không thể gần nhau:

“ Mỗi người mỗi giấc mơ”

Và: “em thầm nén chặt”, “anh không dám đốt”

Để rơi vào nghịch cảnh:

“Than và lửa
Lửa và than
Xa e nguội lạnh
Gần e lụi tàn
Khói mù hít thở dở dang”

Thể thơ tự do với nhiều vần trắc, có những câu chỉ có một từ của bài thơ thể hiện được rõ nhất sự trắc trở, ngột ngạt của tâm trạng.

So với tình yêu trong “Tự xóa” (cùng một tác giả), dù chung một kết cục là đôi lứa không thể bên nhau, nhưng tâm trạng nhân vật trữ tình có khác:

Trong “Tự xóa” (*), cô gái thuộc về một thế giới thật rộng lớn, thật sôi động, với tính hồn nhiên, trong trẻo. Còn người con trai – cuộc đời và thế giới riêng thật lắm nỗi niềm: anh không thể tự do bay nhảy như “em”. Nỗi buồn riêng của số phận khiến anh phần nào mặc cảm, thấy mình thật nhỏ bé so với thế giới của em. Nên anh tự ví mình chỉ là “giọt sương”, thậm chí – bi quan hơn, là “lá úa xa cành”.

Còn trong “Lửa và than”, dù tác giả không nói rõ, vẫn có thể nhận ra, cả hai nhân vật chính: “anh” và “em” đều thiệt thòi, vất vả và trắc trở, sự thiệt thòi lại ở mức éo le đau khổ là họ không thể đến với nhau, bù đắp cho nhau.

Chỉ còn lại tình yêu trong tâm tưởng:

“cõi lòng rung sóng nhạc
Đôi trái tim hòa giai điệu rộn ràng”.

Cái kết của bài thơ gây bất ngờ! Sự u uất, dồn nén đã được giải tỏa, trở nên nhẹ nhàng hơn, sâu lắng và bền lâu hơn: lửa và than đã được hóa thân, hóa giải thành tiếng hát của dế lửa và dế than, bên nhau dịu dàng và cháy bỏng.

Đó là đặc sắc của bài thơ!

___________
Ghi chú:
(*) Bài thơ “Tự xóa”

Tự xóa

Là nước một dòng sông lớn
Em cần chi giọt sương anh
Là cỏ mùa thu xanh rợn
Cần chi lá úa xa cành?

Vẫn biết em về trước hẹn
Lòng anh chưa kịp mùa xuân
Hạnh phúc nào như cánh én
Qua chiều gọi chút bâng khuâng

Thôi em, vầng trăng một nửa
Người yêu người cũng lưng chừng
Một vết thương lòng gió cứa
Bốn mùa mưa nắng rưng rưng

Thôi em, buồn vui tự xóa
Tình yêu thấp thoáng bên đời
Như có mà không gì cả
Tháng ngày sấp ngửa cuộc chơi

Nếu biết em là ngọn cỏ
Tiếc gì anh chẳng là sương
Chỉ sợ mùa thu qua ngõ
Heo may xô dạt lá vườn…

Tự xóa – Nguyễn Ngọc Hưng.

“Lửa” và “than” đã được hóa thân, hóa giải thành tiếng hát của “dế lửa” và “dế than” dịu dàng và cháy bỏng – Trần Thị Tích.

LỬA VÀ THAN

Bất cứ lúc nào
Anh
Sẵn sàng cháy

Em
Tích đầy nhiên liệu
Lặng im chờ

Mỗi người mỗi giấc mơ
Hướng sáng

Nào ai muốn kết duyên cùng bóng đêm chạng vạng
Mấy độ rằm hai nửa vầng trăng non

Sợ anh héo hon
Em thầm nén chặt
Sợ em hao mòn
Anh không dám đốt

Than và lửa
Lửa và than
Xa e nguội lạnh
Gần e lụi tàn
Khói mù hít thở dở dang

Ngột
Ngột
Ngột
Tai ngất mắt ngây
Cơ hồ chết ngạt
Tình câm u uất ứ đầy
Không thể nào không lên tiếng hát

Làm sao tắt cõi lòng rung sóng nhạc
Đôi trái tim hòa giai điệu rộn ràng
Cuồng nhiệt anh biến thành con dế lửa
Em dịu dàng cất giọng dế than…

(Trích tập thơ “Chút nắng cho hoa hồng”, NXB Văn học, 2015)

LỬA VÀ THAN – Nguyễn Ngọc Hưng.

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Ngọc Hưng

Nguyễn Ngọc Hưng. Quê quán: Hành Thịnh, Nghĩa Hành, Quảng Ngãi. Thích sống vui vẻ, nhẹ nhàng, làm thơ để chia sẻ vui buồn với mọi người và được mọi người đồng cảm, sẻ chia.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *