logo

“Ru Mẹ” của Nguyễn Ngọc Hưng: Nghịch lý hay hợp lý?

Không viết đã khá lâu
Chẳng biết khởi sự thế nào
Có bài thơ cứ vờn trong trí não
Nên cố bắt lại cái đầu…

Bài thơ tôi muốn nói đến là một tâm sự rất trăn trở trong mùa Vu lan nhớ mẹ.

Bài thơ nghe rất trúc trắc, bắt đầu từ đề bài nghe rất lạ đến nội dung có vẻ như đi nghịch lại chủ đề.

Bạn hãy đọc và cảm nhận “Ru Mẹ” của Nguyễn Ngọc Hưng.

RU MẸ

À ơi, Mẹ ngủ cho lành
Ngoài kia đảo lộn ngũ hành lung tung
Ma dìm Phật gian giết trung
Người tử tế bị chê khùng giễu điên

Ơi à, Mẹ ngủ cho yên
Ngoài kia lớn sóng lớn thuyền bão giông
Lao nhao chuột cống chuột đồng
Ngấm ngầm mọt đục mối xông dư đồ

Sa cơ quân tử xuống mồ
Được thời ti tiện đổ xô lên trời
Trí tài hoa rụng sao rơi
Cầm hương nhân đức ạ ời con ru

Chuông chùa lạc giọng công phu
Trơ trơ mắt điếc phập phù tai ngơ
Mẹ ơi, lục dại bát khờ
Ai còn quan thiết ầu ơ ví dầu

Thương trời cao nhớ biển sâu
Quả cau quên bửa lá trầu quên têm
À ơi, máu chảy ruột mềm
Chưa tròn giấc Mẹ ru đêm ru ngày!

Nguyễn Ngọc Hưng.
(Trích Chùm thơ dự thi TQVĐP số 154 – 15/05/2016)

Bài thơ nhớ về mẹ, rất hợp trong mùa Vu lan báo hiếu tưởng nhớ công ơn dưỡng dục sinh thành. Nhưng đọc bài thơ theo tôi nghĩ không ít người (trong đó có tôi) cho rằng không hợp lý cho một bài ru mẹ, bài này hẳn là một bài trăn trở về thực trạng xã hội của tác giả… Vậy có nghịch lý không hở tác giả khi anh dùng ru mẹ mình?

Ta bắt đầu bằng cái chướng của đề bài làm chủ đề bài thơ: RU MẸ.

Có lẽ ai cũng biết, câu ru lời ru là để dỗ giấc ngủ cho trẻ nhỏ, bởi thế thông thường là mẹ ru con. Nhịp điệu trong lời ru êm đềm, nội dung là tâm tình, tâm sự của người mẹ…

“Cái ngủ mày ngủ cho ngoan
Để mẹ đi cấy đồng xa trưa về”

Ở đây tác giả của chúng ta lại “ru mẹ”, một cách hơi lạ, chẳng lẽ tác giả dỗ cho mẹ ngủ? Chỉ có thể hiểu là tác giả đang tâm tình với mẹ cho người an lòng… Vậy anh tâm tình những gì…

“À ơi, Mẹ ngủ cho lành
Ngoài kia đảo lộn ngũ hành lung tung
Ma dìm Phật gian giết trung
Người tử tế bị chê khùng giễu điên”

Khổ thơ đầu mô tả một thực trạng xã hội vô cùng nhức nhối, các giá trị bị đảo lộn hoàn toàn: “đảo lộn ngũ hành”, “ma dìm phật, gian giết trung”…

Để giải thích cho thực trạng khâch quan ở trên tác giả dùng khổ thơ thứ hai:

“Ơi à, Mẹ ngủ cho yên
Ngoài kia lớn sóng lớn thuyền bão giông
Lao nhao chuột cống chuột đồng
Ngấm ngầm mọt đục mối xông dư đồ?”

Rõ ràng ta thấy lý do của trái khoáy trong xã hội là từ “lớn sóng lớn thuyền” đó là do các thế lực nắm quỳên điều khiển xã hội. Mà các thế lực đó tác giả mô tả bằng “chuột cống, chuột đồng” “mối … mọt” thì xã hội này không đảo loạn mới là lạ. Ở đây tôi rất ấn tượng khi tác giả dùng “dư đồ” cho thấy đất nước đã bị bào mòn đến mức nào…

Khổ thứ ba chính là ảnh huởng trực tiếp từ thực trạng xã hội bất công, các giá trị bị đảo lộn đó là:

“Sa cơ quân tử xuống mồ
Được thời ti tiện đổ xô lên trời
Trí tài hoa rụng sao rơi
Cầm hương nhân đức ạ ời con ru”

Thật đau lòng khi thấy cảnh “quân tử xuống mồ”, “ti tiện… lên trời”! Rồi thì những người có tài năng và tâm huyết lại “hoa rụng sao rơi”. Một khổ thơ tâm trạng đau đáu của người có tâm huyết với sự tồn vong của đất nước.

Hai khổ thơ cuối là tâm trạng yếm thế bất lực của người có tâm huyết cống hiến cho xã hội nhưng không được trọng dụng “lạc giọng”, “mắt điếc… tai ngơ”, “còn ai quan thiết”…

Và khổ cuối cùng là tâm trạng canh cánh lúc nào cũng nghĩ đến sự hưng thịmh của nước nhà đến nỗi “thương trời xanh, nhớ biển sâu”, “quả cau quên bổ miếng trầu quên têm”.

Rõ ràng đây là bài thơ hay, là nỗi lòng của người có tài năng và tâm huyết mong muốn đóng góp xây dựng đất nước nhưng gặp phải thời thế đảo điên, các giá trị xã hội đảo lộn nên chỉ biết để nhiệt tâm canh cánh trong lòng.

Bài thơ có kết cấu chặt chẽ, đi từ khái quát hoàn cảnh xã hội đến lý do tại sao rồi dẫn đến hậu quả, cuối cùng là hai khổ thơ rất tâm trạng của tác giả.

Trong bài thơ có rất nhiều hình ảnh thơ rất ấn tượng và mới mẻ “ma dìm phật…”, “lạc giọng công phu”… Nhưng tôi đặc biệt ấn tượng với các cặp đối trong thơ anh. Các cặp đối luôn tạo ấn tuợng mạnh bởi vẻ đẹp cân đối, hài hòa âm dương. Bởi thế mà trong thể thơ bát cú đường luật (thể thơ rất chặt chẻ về niêm luật nhưng đọc nghe rất cân bằng nhịp nhàng) buộc cặp thực và cặp luận phải là hai cặp đối.

Nhưng khác với thể thơ đường cần có chút kiến thức và chút chiêm nghiệm ta mới thấy hết vẻ đẹp của cặp đối thì trong thơ lục bát của tác giả NNH ta có ấn tượng ngay với các cặp đối. Rất rất nhiều nếu không muốn nói tác giả đã cố gắng tối đa tạo nên các cặp đối, từ cặp đối ngẫu “ma dìm phật/ gian giết trung”, “trơ trơ mắt điếc/ phập phù tai ngơ”… đến đối ý “Sa cơ quân tử xuống mồ/ Được thời ti tiện đổ xô lên trời”… Còn có cả tiểu đối trong từng câu “chê khùng/ giễu điên”, “chuột cống/ chuột đồng”…

Tóm lại đây là bài thơ hay, ấn tượng về cả nội dung lẫn hình thức. Nhưng câu hỏi đặt ra là nội dung có phù hợp với chủ đề “ru mẹ” hay không?

Xuyên suốt bài thơ ta thấy một tầm nhìn rộng và sâu – tầm nhìn của một người làm cha mẹ âu lo cho tương lai của con mình. Biết bao người cha người mẹ đã đổ bao công sức, thời gian và tiền của cho con đi học những mong con có tài năng góp sức với đời , làm rạng danh tiên tổ. Và thật sự bất an, lo lắng cho tương lai những đứa con thân yêu khi thấy sự hỗn loạn của xã hội.

Vậy ra tác giả đứng trên cảm xúc của phụ huynh để làm công việc ru mẹ mình… lẽ nào lại thế… Nhưng khi nhìn đứa con trai nhỏ của mình tôi chợt nhận ra rằng mình sẽ hạnh phúc biết bao khi đứa con bé bỏng thủ thỉ với tôi rằng: Ba ơi con đã thấu hiểu tấm lòng của ba, con thấu hiểu nỗi lo lắng của ba cho tương lai con… Một hạnh phúc lớn lao hơn cả được nhận mọi vật chất mà bé có thể mang lại.

Trong tấm tình đó tôi chợt nhận ra chữ Hiếu trong bài thơ thật thâm sâu biết bao. Thấu hiểu và chia sẻ nỗi lòng của mẹ – chữ Hiếu vượt trên mọi hiếu để thông thường. Và chữ Hiếu còn rộng – dài hơn ra ngoài xã hội khi tác giả không chỉ ru mẹ mình mà đại diện phận làm con ru bà mẹ Việt Nam, bà mẹ đất nước. Cảm thông trước thời thế nhiểu nhương. Cám ơn tác giả Nguyễn Ngọc Hưng cho tôi được cảm nhận và trải lòng cùng chữ Hiếu thâm sâu.

Bài viết lẽ ra đã có thể kết thúc, nhưng riêng tôi điều lờn vờn trong trí như đã nói ở phần đầu lại nằm ở hai khổ thơ cuối:

“Chuông chùa lạc giọng công phu
Trơ trơ mắt điếc phập phù tai ngơ
Mẹ ơi, lục dại bát khờ
Ai còn quan thiết ầu ơ ví dầu
Thương trời cao nhớ biển sâu
Quả cau quên bửa lá trầu quên têm
À ơi, máu chảy ruột mềm
Chưa tròn giấc Mẹ ru đêm ru ngày!”

Xin nhắc lại lần nữa đây là cảm nhận riêng tôi (có thể không liên quan ý tác giả).

Hai khổ thơ nghe thật là… đau. Nỗi đau dằn xé khó tả thành lời:

“Chuông chùa lạc giọng công phu”

(“Gái chọn lộn chồng, trai chọn lộn nghề” – đây là nỗi xót xa cho cả một đời người). Với câu thơ trên, tác giả cho ta thấy nỗi đau khi việc mình làm bị “lạc” lõng mặc dù đã làm rất tích cực và thành quả rất tốt “công phu”. Không hẳn là không đẹp nhưng bị “trơ trơ mắt điếc…”. Vấn đề ở đây là ở thời cuộc, có thể vào một thời nào khác nó đã thành bất hủ nhưng tại thời điểm nhiễu nhương này “ai còn quan thiết ầu ơ ví dầu”. Thật là đau, nhất là đối với người xem đây là sự nghiệp ứng với câu “lục dại bát khờ”, nỗi đau của một chí cao nhưng bị kẹt vào thời thế. Theo tôi, đây là lý do chính để ra đời bài thơ Ru Mẹ.

Ở đây ta thấy được sự yếu lòng của tác giả. Trước giờ hình ảnh NNH vẫn luôn là sự lạc quan, kiên cường. Riêng tôi luôn tin rằng mọi vật đều có hai mặt, mọi vĩ nhân đều có lúc yếu đuối. Và người nghệ sĩ càng nhiều cảm xúc tâm hồn càng dễ tổn thương. Và hôm nay tôi bắt gặp được phút thật lòng của người nghệ sĩ. Nỗi đau chân thật và xúc cảm tận đáy lòng đã bật lên tiếng kêu Mẹ. Một phản xạ gần như bản năng khi gặp đau khổ, và tiếng kêu của anh cũng thật đẹp:

“Thương trời cao nhớ biển sâu
Quả cau quên bửa lá trầu quên têm
À ơi, máu chảy ruột mềm
Chưa tròn giấc Mẹ ru đêm ru ngày!”

Cám ơn anh lần nữa anh Nguyễn Ngọc Hưng. Cảm nhận cá nhân chắc có nhiều sai sót, mong anh cùng bạn đọc bỏ quá cho.

Chúc anh sức khoẻ và nhiều niềm vui!

Thành phố Hồ Chí Minh 20/10/16

“Ru Mẹ” của Nguyễn Ngọc Hưng: Nghịch lý hay hợp lý? – Lê Hữu Trọng.

RU MẸ

À ơi, Mẹ ngủ cho lành
Ngoài kia đảo lộn ngũ hành lung tung
Ma dìm Phật gian giết trung
Người tử tế bị chê khùng giễu điên

Ơi à, Mẹ ngủ cho yên
Ngoài kia lớn sóng lớn thuyền bão giông
Lao nhao chuột cống chuột đồng
Ngấm ngầm mọt đục mối xông dư đồ

Sa cơ quân tử xuống mồ
Được thời ti tiện đổ xô lên trời
Trí tài hoa rụng sao rơi
Cầm hương nhân đức ạ ời con ru

Chuông chùa lạc giọng công phu
Trơ trơ mắt điếc phập phù tai ngơ
Mẹ ơi, lục dại bát khờ
Ai còn quan thiết ầu ơ ví dầu

Thương trời cao nhớ biển sâu
Quả cau quên bửa lá trầu quên têm
À ơi, máu chảy ruột mềm
Chưa tròn giấc Mẹ ru đêm ru ngày!

(Trích Chùm thơ dự thi TQVĐP số 154 – 15/05/2016)

RU MẸ – Nguyễn Ngọc Hưng.

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Ngọc Hưng

Nguyễn Ngọc Hưng. Quê quán: Hành Thịnh, Nghĩa Hành, Quảng Ngãi. Thích sống vui vẻ, nhẹ nhàng, làm thơ để chia sẻ vui buồn với mọi người và được mọi người đồng cảm, sẻ chia.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *