logo

THANH MINH – CÙNG NGUYỄN NGỌC HƯNG NHỚ MẸ…

“Thanh minh trong tiết tháng Ba
Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh”
(Truyện Kiều” – Nguyễn Du)

Có lần tôi đã nói rằng, thơ Nguyễn Ngọc Hưng viết cho mẹ, về mẹ bao giờ cũng là những hình ảnh, câu từ đẹp nhất, xúc động nhất. Và, đọc lên, người đọc đều thấy trong dạ nao nao, mi mắt ươn ướt. Bài thơ “Thanh minh” cũng không là một ngoại lệ. Từ khung cảnh mùa xuân tươi ấm hiện ra những ký ức trong trẻo, ngọt ngào… để rồi xa xót, nhớ thương ngập tràn với mẹ.

Trong hình dung của Ngọc Hưng, Thanh minh thật tươi tắn, tinh khôi:

“Non nõn cỏ vào độ biếc
Nắng vừa đủ ấm mơn man
Tươi tốt dậy xuân trời đất
Nhìn đâu mắt cũng dịu dàng”

Các từ láy có sức gợi hình cao được nhà thơ chọn lọc, trau chuốt nên thật tinh tế: Non nõn cỏ, nắng mơn man, tươi tốt xuân, mắt dịu dàng. Chỉ một vài điểm xuyết, không gian mùa xuân tươi mới, ấm áp, trong sáng, ngập tràn sức sống hiện ra như một bức tranh hữu tình, lại như một nàng thiếu nữ đang độ xuân thì tươi non, quyến rũ. Song, hình như, cái non nõn của cỏ, cái mơn man của nắng, cái tươi tốt của xuân tươi thắm vẫn không bằng mái tóc, bàn tay, nụ cười, dáng điệu và đặc biệt ánh mắt dịu dàng của MẸ. Câu thơ: “Nhìn đâu cũng thấy dịu dàng” chứa chan bao thông điệp: Ánh nhìn của mẹ và con với vạn vật, ánh nhìn của mẹ với con, của con với mẹ, ánh nhìn của vạn vật với hai mẹ con hay chỉ là diễn tả dáng diệu, hình dong, thái độ của mẹ với con và vạn vật! Hình như là tất cả! Đó là thái độ trân trọng, nâng niu với con người, với cảnh vật. Đó cũng là sự hòa quyện của con người với đất trời trong tiết Thanh minh.

Theo dòng hồi ức, nhà thơ nhớ về những tiết Thanh minh trong quá khứ: Lên chùa lễ Phật cùng mẹ.

“Dắt con lên chùa lễ Phật
Lâm râm mẹ khấn câu gì
Trong làn khói hương nghi ngút
Sáng ngời gương mặt Từ Bi”

Cậu bé con không biết mẹ lâm râm khấn gì nhưng lại ngơ ngẩn, xúc động với gương mặt Từ Bi ngời sáng trong khói hương đang nghi ngút. Hình như Phật đã lắng nghe, sẽ độ trì nên gương mặt Từ Bi mới rạng ngời đến vậy. Song có khi, qua con mắt đứa trẻ yêu mẹ, thương mẹ, thì đó cũng chính là gương mặt sáng trong, thánh thiện của mẹ. Vì khấn nguyện điều tốt đẹp nên gương mặt người cũng sáng lạn ánh từ bi. Khi thì ở cầu ao vo gạo, khi đói dắt đói deo và bây giờ là lâm râm khấn nguyện, mẹ của Hưng lúc nào cũng phúc hậu, dịu dàng, sáng ngời như vậy. Có lẽ vì thế mà hình dong, gương mặt muôn vàn thân thương ấy cứ ám ảnh trong giấc mơ anh, cứ hiển hiện trong tâm khảm anh. Vừa hư vừa thực, vừa xa xôi lại vừa gần gũi…

Cứ thế, cứ thế mẹ như ngọn lửa sười ấm, như dòng nước làm tan khát, như lời ru vỗ về. Để đến bây giờ, khi nhớ lại thuở bé thơ, những tiếc nuối cứ làm anh xa xót:

“Nghiêng chiều lon ton theo mẹ
Thắp nhang tảo mộ ông bà
Hồn nhiên tỉa hoa dặm cỏ
Nghe người ôn chuyện xưa xa

Lớn lên cùng những tháng Ba
Roi rói tươi lời răn dạy
Con đâu ngờ mẹ cũng già
Lặng lẽ hoa tàn cỏ áy…”

Cậu bé vô tư trong quá khứ, theo mẹ tảo mộ, thắp nhang, cũng tỉa hoa dặm cỏ, cũng vâng dạ khi nghe mẹ ôn chuyện xưa xa, rồi vô lo vô nghĩ mà lớn lên với những tiết Thanh minh như thế… Rồi bỗng giật mình khi thấy mình lớn thì cha mẹ sẽ già, hụt hẫng với một ngày “Lặng lẽ hoa tàn cỏ áy”. Tôi đoán khi viết một mạch, đến hai câu: “Con đâu ngờ mẹ cũng già/ Lặng lẽ hoa tan cỏ áy” tay Hưng run run, cổ họng nghèn nghẹn. Bởi chính tôi cũng đang như vậy. Nuối tiếc nhất của chúng ta chính là: Mình cứ hồn nhiên lớn, hồn nhiên trưởng thành trong sự chở che, bảo bọc của cha mẹ. Để rồi một ngày bỗng nhận ra cha mẹ đã già yếu, thời khắc cha mẹ xa ta ngày một gần. Hình ảnh “hoa tàn cỏ áy” không chỉ hợp với khung cảnh tảo mộ trong tiết Thanh minh mà nghe ra lại thấy xót xa, tiếc thương cho sự ra đi lặng lẽ, đột ngột của mẹ! Mới như vừa đây theo mẹ lên chùa, mới như vừa đây theo mẹ tảo mộ… Như vừa mới hôm qua thôi…!

Càng xót xa hơn khi Thanh minh này không thể lên chùa, cũng không thể tảo mộ như Thanh minh trong quá khứ:

“Không cửa nhà không con cái
Ngậm ngùi bóng lẻ trăng côi
Mỗi mùa Thanh minh nhớ mẹ
Ngẩn ngơ cầm khói lên đồi!”

Mỗi từ “không” mà nhà thơ thốt ra càng như xoáy vào cái tình cảnh “bóng lẻ trăng côi”. Không cửa nhà với con cái đã là cô độc, không có mẹ thì côi cút. Vậy mà…! Chi tiết “Ngẩn ngơ cầm khói lên đồi” tưởng như vô lý mà lại là một cách mà nhà thơ… tảo mộ. Đó là một cách tảo mộ trong tâm tưởng, trong suy nghĩ. Biết bao nhớ thương chất chồng, cả trời xót xa thăm thẳm, cả ngàn nuối tiếc vời vợi chứa trong “ngọn khói trên tay”. Ngọn khói của tình mẫu tử đong đầy ăm ắp!

“Thanh minh” của Nguyễn Ngọc Hưng không chỉ tái hiện một cách xúc động tập tục hướng về cội nguồn hết sức tốt đẹp của dân tộc, khiến ta càng trân trọng, nâng niu hơn những giá trị thiêng liêng của tình cảm gia đình mà còn giúp ta thêm quí trọng người bạn có số phận nghiệt ngã nhưng vô cùng tài hoa này. Và, bài viết này như một đóa hoa dành tặng những ai còn mẹ, như một nén tâm nhang chia sẻ nỗi khổ đau với những ai không còn mẹ trên đời…!

Đà Nẵng ngày 1-3-2014

THANH MINH – CÙNG NGUYỄN NGỌC HƯNG NHỚ MẸ… – Hương Thủy.

THANH MINH

Non nõn cỏ vào độ biếc
Nắng vừa đủ ấm mơn man
Tươi tốt dậy xuân trời đất
Nhìn đâu mắt cũng dịu dàng.

Dắt con lên chùa lễ Phật
Lâm râm mẹ khấn câu gì
Trong làn khói hương nghi ngút
Sáng ngời gương mặt Từ Bi.

Nghiêng chiều lon ton theo mẹ
Thắp nhang tảo mộ ông bà
Hồn nhiên tỉa hoa dặm cỏ
Nghe người ôn chuyện xưa xa.

Lớn lên cùng những tháng Ba
Roi rói tươi lời răn dạy
Con đâu ngờ mẹ cũng già
Lặng lẽ hoa tàn cỏ áy…

Không cửa nhà không con cái
Ngậm ngùi bóng lẻ trăng côi
Mỗi mùa Thanh minh nhớ mẹ
Ngẩn ngơ cầm khói lên đồi!

THANH MINH – Nguyễn Ngọc Hưng.

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Ngọc Hưng

Nguyễn Ngọc Hưng. Quê quán: Hành Thịnh, Nghĩa Hành, Quảng Ngãi. Thích sống vui vẻ, nhẹ nhàng, làm thơ để chia sẻ vui buồn với mọi người và được mọi người đồng cảm, sẻ chia.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *