logo

ẤN TƯỢNG KHÓ PHAI

Nguyễn Ngọc Hưng là nhà thơ có hoàn cảnh riêng không may mắn (*). Vượt lên sự thiệt thòi lớn của mình, anh đã cho ra đời những vần thơ thật đằm thắm- những vần thơ tuy man mác buồn nhưng thật trong trẻo, sâu lắng. Tôi yêu những câu thơ 6 chữ của “Ngõ quê”. Tôi cũng yêu những câu thơ 6 chữ của “Tự xóa” biết bao!

“Là nước một dòng sông lớn
Em cần chi giọt sương anh
Là cỏ mùa thu xanh rợn
Cần chi lá úa xa cành”

Một lời hờn dỗi, trách ngầm chăng? Không phải. Đây là sự tự nhận thức về thân phận của mình và so sánh với người yêu – đúng hơn là người được nhà thơ yêu. Có thể hình dung: cô gái thuộc về một thế giới thật rộng lớn, thật sôi động, với tính hồn nhiên trong trẻo. Còn “anh” – cuộc đời và thế giới riêng thật lắm nỗi niềm: anh không thể tự do bay nhảy như “em”. Nỗi buồn riêng của số phận khiến anh phần nào mặc cảm, thấy mình thật nhỏ bé so với thế giới của em. Nên anh tự ví mình chỉ là “giọt sương”, thậm chí- bi quan hơn, lá “lá úa xa cành”.

Khổ sau vui hơn- nhưng đó là niềm vui rụt rè, kín đáo:

“Vẫn biết em về trước hẹn
Lòng anh chưa kịp mùa xuân
Hạnh phúc nào như cánh én
Qua chiều gọi chút bâng khuâng”.

Em về – mà hơn thế – lại còn về “trước hẹn” cùng anh! Điều đó chẳng nói lên rằng em rất có tình cảm với anh đó sao! Vậy mà niềm vui của anh không bùng cháy, sôi nổi như thường thấy.

“Đôi lứa thần tiên suốt một ngày
Em ban hạnh phúc chứa đầy tay”
(Huy Cận)

Anh vẫn dè dặt, kìm giữ: “Lòng anh chưa kịp mùa xuân”

Nhà thơ Xuân Diệu từng viết:

“ Xuân của đất trời nay mới đến
Trong tôi xuân đến đã lâu rồi
Từ lúc yêu nhau hoa nở mãi
Trong vườn thơm ngát của hồn tôi”

Phải chăng “anh” trong “Tự xóa” không yêu “em”? Không phải vậy. Đây là một hạnh phúc mong manh:

“Hạnh phúc nào như cánh én
Qua chiều gọi chút bâng khuâng”

Em về, anh vui lắm, nhưng lại buồn ngay đấy vì linh cảm thấy hạnh phúc chỉ chợt đến chợt đi. Lòng anh chưa kịp mùa xuân vì anh đã gặp quá nhiều nỗi buồn, đến mức để vui trước việc “về trước hẹn” của “em” cũng phải có thời gian… Đây là một quy luật tâm lý.

Và đúng như linh cảm của “anh”, tình yêu đã phải “Tự xóa”:

“Thôi em, vầng trăng một nửa
Người yêu người cũng lưng chừng
Một vết thương lòng gió cứa
Bốn mùa mưa nắng rưng rưng

Thôi em, buồn vui tự xóa
Tình yêu thấp thoáng bên đời
Như có mà không gì cả
Tháng ngày sấp ngửa cuộc chơi”

Đây là hai khổ thơ tôi thích nhất trong bài. Có cái gì đó vừa bình thản, nén chịu, vừa xa xót, rưng rưng trong mỗi câu thơ. “Thôi em” – cụm từ được lặp lại hai lần, như khuyên nhủ người chấp nhận dang dở một mối tình, mà cũng là tự khuyên mình. Biết làm thế nào khi “người yêu người cũng lưng chừng”? Vì lý do gì đó mà cả hai người đã không thể đi đến một kết cục trọn vẹn của tình yêu, để chỉ còn:

“Một vết thương lòng gió cứa
Bốn mùa mưa nắng rưng rưng”

Nỗi đau không mãnh liệt, không gào thét như:

“Mười năm thôi thế mộng tan tành(…)
Tình ta- ta tiếc- cuồng, ta khóc
Tố của Hoàng nay Tố của ai?(…)
Tay gõ vào bia mười ngón giập
Mười năm theo máu hận trào rơi(…)
Sầu cao ngùn ngụt mấy đường tơ khô”
(Riêng tặng Kiều Thu-Vũ Hoàng Chương)

nhưng da diết buồn, kéo dài suốt cả “bốn mùa mưa nắng”. Vết thương lòng từ tình yêu không trọn vẹn cứ âm ỉ xói buốt.

Và ngậm ngùi chịu đựng:

“Tình yêu thấp thoáng bên đời
Như có mà không gì cả
Tháng ngày sấp ngửa cuộc chơi”

Hóa ra tình yêu mà nhà thơ và cô gái tưởng có được chỉ là hư ảo:

“Như có mà không gì cả”

Những nỗi buồn niềm vui trong nhau cũng đã tự xóa…

Giá bài thơ kết ở đây thì sẽ chỉ là một sự phủ nhận: phủ nhận tình yêu, phủ nhận người yêu. Nhung như vậy không đúng với hồn thơ Nguyễn Ngọc Hưng: bao giờ khổ thơ kết của anh cũng đem lại một cái gì đó hy vọng, ấm áp tình người – dù trong niềm hy vọng ấy vẫn có chút phấp phỏng, lo âu:

“Nếu biết em là ngọn cỏ
Tiếc gì anh chẳng là sương
Chỉ sợ mùa thu qua ngõ
Heo may xô dạt lá vườn”

Lặp lai ý khổ thơ đầu: anh là “giọt sương”, em là “cỏ mùa thu” theo một sự phối hợp khác (ở khổ đầu, em là “nước một dòng sông lớn”- anh là “giọt sương”, em là “cỏ”- anh là “lá úa”) – sự phối hợp mới này đã đem lại ý nghĩa mới cho mối quan hệ giữa anh và em. Thật là đẹp khi giọt sưong long lanh bên cỏ – như anh và em. Có mong manh đấy, nhưng lại hàm chứa vẻ đẹp điển hình của thiên nhiên mùa thu. Thật trong sáng, dịu dàng biết bao! Và anh yêu em bằng một mối tình vị tha, trong sáng như thế:

“Nếu biết em là ngọn cỏ
Tiếc gì anh chẳng là sương”

Anh luôn luôn muốn sánh đôi cùng em – tô điểm cho em như giọt sương bên cỏ, đem lại niềm vui cho em. Nhưng:

“Chỉ sợ mùa thu qua ngõ
Heo may xô dạt lá vườn”

Trong mong ước đem lại hạnh phúc cho người mình yêu- vẫn phấp phỏng nỗi lo âu vì sự không tròn vẹn của mong ước. “Mùa thu” và “heo may xô dạt lá vườn” ở đây vừa là hình ảnh phù hợp với “giọt sương”, “ngọn cỏ”, vừa là ẩn dụ cho sự tác động không thuận chiều của ngoại cảnh đối với tình yêu và mong ước của nhà thơ và cô gái. Người đọc se lòng khi thấy hình ảnh “mùa thu” vốn dịu dàng như thế trong thực tế và văn thơ mà lại có thể phá vỡ chút hạnh phúc nhỏ nhoi của “giọt sương” và “ngọn cỏ”. Tâm hồn nhà thơ nhạy cảm và dễ vỡ biết bao!

Tôi cứ nghĩ mãi về nhan đề của bài thơ và cũng là một từ trong bài: “Tự xóa”. Cái nhan đề cho thấy một sự cố gắng nguôi quên, cố gắng để thanh thản mà không đạt được. Cả bài thơ cho thấy sự không đạt được ấy. Yêu, day dứt, chấp nhận xa cách mà vẫn đầy luyến tiếc, rồi e sợ. Thì ra đâu phải cứ nói “tự xóa” là có thể xóa hết tất cả trong tâm tưởng, nhất là một tình yêu thẳm sâu trong sáng như vậy và trong một con người tinh tế nhạy cảm như vậy. Nhưng chính vì vậy mà bài thơ đọng lại trong lòng người đọc như một ấn tượng khó phai.

_________
Chú thích: (*)Theo báo chí Nguyễn Ngọc Hưng bị liệt từ năm 1982.

(Trích từ tập thơ “NHỮNG KHÚC CA TRÊN CỎ” của Nguyễn Ngọc Hưng)

ẤN TƯỢNG KHÓ PHAI – Trần Thị Tích.

TỰ XOÁ

Là nước một dòng sông lớn
Em cần chi giọt sương anh
Là cỏ mùa thu xanh rợn
Cần chi lá úa xa cành?

Vẫn biết em về trước hẹn
Lòng anh chưa kịp mùa xuân
Hạnh phúc nào như cánh én
Qua chiều gọi chút bâng khuâng.

Thôi em, vầng trăng một nửa
Người yêu người cũng lưng chừng
Một vết thương lòng gió cứa
Bốn mùa mưa nắng rưng rưng.

Thôi em, buồn vui tự xóa
Tình yêu thấp thoáng bên đời
Như có mà không gì cả
Tháng ngày sấp ngửa cuộc chơi…

Nếu biết em là ngọn cỏ
Tiếc gì anh chẳng là sương
Chỉ sợ mùa thu qua ngõ
Heo may xô dạt lá vườn!

TỰ XOÁ – Nguyễn Ngọc Hưng.

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Ngọc Hưng

Nguyễn Ngọc Hưng. Quê quán: Hành Thịnh, Nghĩa Hành, Quảng Ngãi. Thích sống vui vẻ, nhẹ nhàng, làm thơ để chia sẻ vui buồn với mọi người và được mọi người đồng cảm, sẻ chia.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *