logo

ĐẾN VỚI THƠ PHẠM TÂM AN

Tôi thường nghĩ con đường đến với thi ca phải được bắt nguồn từ lòng nhân ái. Nếu không có một tấm lòng nhân ái chẳng thể nào viết nổi một câu thơ đến được với cõi người. Đọc hai tập thơ “Con của đồng quê” và “Thơ tình cho người đến muộn” tôi đã cảm nhận được rằng đứa con của sông Vân, của Hoa Lư huyền thoại–Phạm Tâm An đã đến với thi ca bằng chính tấm lòng nhân ái.
Bằng tên tập thơ “Thơ tình cho người đến muộn” và những chia sẻ của chị trên trang cá nhân của mình ta biết được tình yêu đôi lứa đến với Phạm Tậm An quá muộn màng so với chị em cùng trang lứa. Thế nhưng đọc thơ chị lại rất ấm áp mê say và rất giàu nhân ái với thiên nhiên với quê hương xứ sở, với con người. Phải chăng đó là quy luật bù trừ. Khi tình yêu lứa đôi chưa đến được với mình thì ta cứ yêu những gì quanh ta. Thơ Phạm Tâm An là như thế, chị rọi soi cuộc đời dưới lăng kính của riêng mình-lăng kính của màu xanh và lòng nhân ái vỉ thế chị cảm nhận được rằng ĐỜI VẪN XANH RỜI RỢI khi ta biết nâng niu trân trọng, biết chắt chiu gom nhặt dù ở đâu đó cuộc đời còn dâu bể ngang trái đa đoan thơ Phạm Tâm An vẫn cứ mang một vẻ đẹp đến mê hồn.
Mở đầu “Con của đồng quê” với bài thơ “Trò chuyện cùng tháng Giêng” đã chiếm trọn cảm xúc và trí tuệ tôi. Nó cứ nằm lại trong tôi và cứ day dứt tôi phải viết đôi điều cảm nhận về thơ Phạm Tâm An. Vâng chỉ đôi điều thôi vì với hai tập thơ :“Con của đồng quê” Và “Thơ tình cho người đến muộn” thơ chị như đã rộng dài đến vô biên.
Tôi bao giờ cũng cảm nhận vẻ đẹp của thi ca mà chưa một lần chê ai bao giờ. Vì tôi luôn nghĩ đối tượng của thi ca là, Chân, Thiên, Mỹ Tất nhiên đó là khát vọng của tất cả những người làm thơ. Tôi đến với thơ bằng tất cả tấm lòng nhân ái mà tôi có được. Tôi luôn trân trọng từng câu chữ như chính tác giả đã trân trọng nâng niu đứa con mà mình sáng tạo ra.
Tôi cứ thế lãng du trên cánh đồng thơ của Phạm Tâm An mà tìm nhặt những hạt vàng lấp lánh để mang đến cho các bạn những cảm thụ về vẻ đẹp thi ca của chị.
PHẦN 1 CON CỦA ĐỒNG QUÊ
Như tôi đã nói mở đầu tập thơ “Con của đồng quê” là bài thơ “Trò chuyện cùng tháng Giêng” Một cuộc trò chuyện thật thú vị giữa con người và thiên nhiên. Tháng Giêng vốn dị đã đẹp qua thơ Phạm Tâm An vẻ đẹp đó lại càng kỳ ảo làm ta say đắm:

“ Mưa bụi về ta gặp lại tháng giêng
Những nụ cười như sắc hoa rạng rỡ
Tạm gác lại bao muộn phiền dang dở
Xúng xính áo quần
Trẩy hôi tháng giêng”

Tháng giêng đến xuân về thắp dậy niềm tin trong lòng mỗi con người và trong lòng thi nhân dù tình yêu muộn màng chưa đến vẫn lòng tự nhủ lòng:

“ Có rất nhiều hy vọng được đặt tên
Trời và đất biếc xanh màu cây cỏ
Đừng ngậm ngùi – chỉ mình ta bé nhỏ
Vạn vật đều lớn dậy lúc sang xuân”

Vẫn với đôi mắt ấm áp nhiều yêu thương biết tìm kiếm những vẻ đẹp ẩn chứa dưới vỏ bọc nhiều khi khá khắc nghiệt của cuộc sống để làm đẹp cho thơ và cho cuộc đời. Vẫn là tháng Giêng ấy nhưng ở đây lại dưới một khám phá mới qua “Phố Xuân” Ở đây cái gì cũng nhẹ thôi và tất cả cứ quyện hòa vào nhau. Cây bàng thì đã rụng rơi những chiếc lá màu đỏ lửa làm cho mùa phải run lên dưới cái lạnh đầu xuân. Phố nọ phố kia cứ lòng vòng xuôi ngược càng cho ta cảm giác về một mùa xuân tíu tít:

“ Lòng vòng phố chạy
Ngược
Xuôi
Cây bàng lá đỏ rụng rơi run mùa
Tháng Giêng
Như biết bỏ bùa
Phố xa dẫn lối đón đưa phố gần
Phố dài
Níu bước đôi chân
Ngập ngừng phố nhỏ
Trong ngần tiếng chim”

Trong cảnh đó con người sao có thể cầm lòng và không làm duyên với đất trời với bạn tình:

“Em xinh
Cho mắt ai tìm”

Và đến nỗi

“Cho ngơ ngẩn phố chết chìm dưới mưa”

( Phố xuân )

Có những điều thật kỳ diệu trong cảm thức của Phạm Tâm An khi náo nức đón mùa xuân về chị đã cảm thấy mình là người có lỗi vì đã vô tình trách cứ mùa đông giá rét lạnh lùng. Bài thơ “Tạ lỗi với mùa đông” là tâm trạng dằng xé của một con người khi tình yêu lỗi hẹn. Ở đây tất cả đều có cái gì thuộc về sự thảng thốt, giật mình:

“Vẫn tê lòng trong cái rét cuối năm
Cơn gió lạnh run vai gầy áo mỏng
Em thảng thốt thấy mùa xuân chạm bóng
Biết lấy gì tạ lỗi với mùa đông”

Mùa đông không có tội tình gì mà bởi tại lòng người

“Chưa kịp gần cho thỏa nỗi nhớ mong
Mình hờ hững . Trách chi người lỡ hẹn
Con ngõ nhỏ từ ngày anh quên đến
Lá khô nằm thao thức dưới thềm trăng”

.Rồi lòng tự nhủ lòng:

“Tất cả vui buồn thành kỷ niệm xa xăm
Đừng đổ lỗi cho mùa đông băng giá
Có lẽ bởi trái tim mình nhỏ quá
Thiếu lửa lòng bùng cháy một tình yêu”

Bài thơ thật đẹp nhưng lại là vẻ đẹp ẩn chứa nỗi cô đơn có chút dỗi hờn.
Phạm Tâm An rất nhạy cảm với bốn mùa. Có thể khẳng định những bài thơ đẹp nhất là những bài thơ như thế. Trong “Ngẫu hứng mùa hạ” chị có những câu thơ làm tôi phải giật mình thảng thốt.Tâm trạng của thi nhân đã phơi trải ra trong từng câu thơ trong từng con chữ khi mùa hạ về vì có lẽ trong cái nồng cháy của đất trời chị càng cảm nhận sâu sắc hơn về sự giá lạnh của lòng mình và chị đã muốn vùng dậy để được đón nhận, được yêu thương:

“Ta hội hè, khao khát những ngày xuân
Chợt thảng thốt khi hạ về gõ cửa
Nắng ngông nghênh dát vàng trên thảm lúa
Vầng mặt trời tròn đến hồ nghi”

Và rồi ánh phượng hồng lại đốt lên trong lòng bao kỷ niệm:

“Phượng rực hồng xao xuyến một mùa thi
Gió hào phóng quăng mình trên mái phố
Trước cổng trường gặp lại mình một thủa
Ước mơ nào giờ đành phải lãng quên”

Sao lại đành phải lãng quên ước mơ thời tuổi trẻ của mình. Nói vậy thôi ước mơ ấy vẫn cháy bùng khát vọng trên con đường đến với thi ca:

“Vẫn đời thường với lo lắng không tên
Bỗng hăm hở cháy bùng trong giông bão
Ta chông chênh giữa ngàn câu thơ ảo
Chọn riêng mình một chữ không hư”

Còn mùa thu sao lại gieo vào lòng Phạm Tâm An một nỗi lo âu thắc thỏm. Nỗi sợ hãi về thời gian trôi đi đã bắt đầu ngấm vào máu thịt và ngấm vào thơ với bao điều tiếc nuối:

“Mùa thu
Phố ngả bóng gầy
Vèo bay lá rớt qua tay ta rồi
Ngày đi còn lại ta thôi
Mòn đôi mắt ngóng
Phương trời xanh xa”

Mùa thu là mùa của bão giông đất trời và riêng Phạm Tâm An hình như cơn bão lòng cũng bắt đầu cuộn thổi:

“Mùa thu
Nặng trĩu âu lo
Vài tin bão ghé chuyến đò nhân gian
Cúi xin hai chữ: Bình an
Về bên hoa sữa
Nồng nàn lối quen”

Phạm Tâm An đã khẳng định được bản ngã của mình qua bài thơ tứ tuyệt “Tâm. Sống trên đời con người ta phải có tâm. Nếu không có tâm ta chẳng thể làm được một việc thiện cho đời và càng không thể viết nổi một câu thơ có ích cho đời

“Cuộc sống vần xoay điên đảo thế
Dặn lòng cố giữ chữ “ Tâm “thôi
Đường xa gian khó nhiều thêm nữa
Bạc tóc đa mang chuyện khóc cười”

Một lần nữa Phạm Tâm An lại tự khẳng định bản ngã của mình qua bài “Những chồi cây”:

“Bỗng muốn làm gốc cây
Nảy chồi sau vết chặt
Những lá mầm xanh ngắt
Vươn lên từ nỗi đau”

Con người ta phải biết đứng dậy sau nỗi đau,sau vấp ngã .Với tâm thế đó đã có lúc Phạm Tâm An thật thanh thản:

“Ước chi làm đám mây trôi
Lang thang hát giữa đất trời hồn nhiên
Buồn vui–lo lắng–ưu phiền
Vô tư gửi trả lại miền trần gian
Xứ Đoài bạn có hân hoan
Đón ta hay để mây tràn qua tim”

Tôi giật mình trước những câu thơ nhiều cảm thông, nhiều chia sẻ của Phạm Tâm An với người bạn của mình: Đào Ái Thi

“Nhớ nghe em nhè nhẹ bàn chân
Đừng hờn dỗi lá vàng phai vừa rụng
Em đừng khóc kẻo trần gian ngập úng
Phố ướt đầm
Xao xác đường mưa”

Thật ngoa ngữ, thật phi lý. Nhưng nhờ sự ngoa ngữ và phi lý trong thơ mà nỗi đau ở đây đã như vô cùng.
Có một điều rất lạ, Không hiểu sao trong một khổ thơ của Phạm Tâm An thường xuất hiện hai phạm trù đối nghịch. Vừa bâng khuâng tiếc nuối vừa gây dựng niềm tin trong ta. Đây là một ví dụ:

“Giữa một chiều ngồn ngộn nắng che hoa
Cây với cỏ chung màu xanh tha thiết”

Thế nhưng hai câu sau lại là

“Góc phố quen còn vọng lời từ biệt
Trong vòm cây chim lẻ bạn hót gì ?”

Hoặc:

“Nắng nhạt dần chiều đưa tiễn người đi
Hoàng hôn đổ bóng người vào ký ức”

Nhưng lại mở ra cho ta một niềm tin yêu
“Đôi mắt nói những điều chưa có thực
Mặc đường dài tim vẫn đập nhịp vui”

Nhưng tâm trạng của Phạm Tâm An dù có can đảm, cứng cáp bao nhiêu chị vẫn có lúc mủi lòng lo âu về sự dịch chuyển vần vũ của thời gian. Đã có lúc chị phải tự nhắc nhở lòng mình“Không còn sớm để chờ” Chị như muốn gửi yêu thương cho mọi người hay gửi yêu thương cho chính đời mình:

“Không còn sớm để chờ đợi nữa
Gấp đi em mùa xuân đã đến gần
Hoa vừa nở sẽ tàn đúng độ
Chuyện trần gian xin chớ ngại ngần”

Mùa xuân đến rồi mùa xuân sẽ qua, hoa nở để mà tàn.Thời gian không đợi chờ ai. Hãy mạnh bước để chiếm lấy tình yêu, hạnh phúc và mọi cơ hội trong đời. Chị nhắc người hay chị nhắc mình hãy biết dâng hiến. Có biết dâng hiến mới nhận được cho mình sự dâng hiến:

“Hãy tỏa ngát hương thầm trong gió
Muộn màng chi nếu muốn đi tìm
Đừng hờ hững ,đừng vô tình như thế
Ai đưa đường dẫn lối vào tim”

Rồi một lần nữa Phạm Tâm An như muốn nhắc nhở với cõi người và với chính lòng mình:

“Không còn sớm để chờ đợi nữa
Cõi phù sinh day dứt một đời
Đêm thăm thẳm môi hồng lặng lẽ
Xẻ chia nhau dâu bể đầy vơi”

Trong rất nhiều bài thơ Phạm Tâm An có những câu thơ thật tài hoa. Trong bài “Chợ Làng” có câu:

“Ngọn tre cong
Gánh la đà bóng trưa”

Vừa hư ảo vừa hình tượng đến vô cùng. Hoặc trong bài“Phố không phải của em” có một khổ thơ cũng rất giàu hình tượng:

“Dù mỗi ngày váy áo cứ cộc thêm
Màu son phấn xóa đi mùi bùn đất
Từ sâu thẳm tim ngân lời chân thật
Mãi muôn đời
Phố -không –phải-của –em ;”

Cuối cùng tôi muốn nói một đôi điều về bài thơ viết về mẹ của Phạm Tâm An. Nếu không viết không những tôi có lỗi với người mẹ của Phạm Tâm An mà còn có lỗi với người mẹ của tôi. Vì trong bài thơ bóng dáng mẹ tôi đã đồng hiện trong đó. Để các bạn cảm nhận được một cách sâu sắc về tình cảm của chị đôi với người mẹ kính yêu tôi xin giới thiệu nguyên văn bài thơ. Tôi tin một cách chắc chắn rằng những ai được sinh ra ở đồng quê đều thấy bóng dáng mẹ mình đồng hiện trong bài thơ “Trong mưa tháng sáu”

“Mẹ ơi tháng sáu trời mưa
Mẹ lo cho hạt lúa vừa gặt xong
Con thương đời mẹ long đong
Sớm khuya vất vả một lòng vì con
Chân trần lặn lỗi lối mòn
Cấy cày khó nhọc mà hồn chẳng an
Xót trời mưa gió chan chan
Thóc không phơi … chật ba gian nhà …buồn
Con mong làm cánh chuồn chuồn
Báo tin mưa tạnh,chở luôn nắng về
Sân nhà rơm rác bộn bề
Một tay mẹ lại mải mê sớm chiều

Con xa thương mẹ càng nhiều
Thơ không nói hết bao điều trần ai
Áo nâu mẹ bạc hai vai
Cho con năm tháng rộng dài ước mơ”

Nguyễn Xuân Dương

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Xuân Dương

Tên thật: Nguyễn Xuân Vương. Năm sinh 1940. Sinh quán: Nguyên Cát, Võ Liệt, Thanh Chương, Nghệ An. Trú quán: Số 7, đường Thành Cổ, Vệ An, TP Bắc Ninh.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *