logo

ĐẾN VỚI THƠ ĐỖ QUYẾT

LỜI BÌNH

ĐẾN VỚI THƠ ĐỖ QUYẾT
Mẹ sinh ra anh vào độ tháng mười giữa mùa cơm mới trên mảnh đất nghèo áo cơm nhưng giàu nhân nghĩa Phú Nhi của miền quê lụa HàTây. Cơm mới, sắn khoai, tình mẹ công cha đã nuôi anh hình hài. Nhân nghĩa đã nuôi anh khôn lớn thành người rồi trở thành người lính không quân được đào tạo bài bản trên đất nước đã một thời được coi là bạn. Không những thế tình mẹ công cha và nhân nghĩa của quê hương đã bồi đắp tâm hồn Đỗ Quyết trở thành một thi sỹ tuy chưa thể gọi là tài hoa nhưng thơ anh tôi tin đã và sẽ có chỗ đứng vững bền trong cõi người. Là một người lính không quân đã đi qua ba mươi năm chiến tranh máu lửa về hưu với hàm đại tá, nhưng lạ thay thơ Đỗ Quyết không viết nhiều về đề tài chiến tranh như bao nhà thơ-người lính khác. Viết về nỗi đau chiến tranh anh chỉ có hai bài Ru anh và đặc biệt bài thơ: Hai người đàn bà trong đêm cuối năm – Một bài thơ thấm đẫm tính nhân văn viết về nỗi đau của những bà mẹ, người vợ, người yêu sau chiến tranh. Điều này đã giúp tôi khẳng định Đỗ Quyết là người không muốn ăn mày hào quang của dĩ vãng. Anh hướng thơ anh trở lại với những gì tốt đẹp và cả bao điều trăn trở với cuộc sống đơì thường. Thơ Đỗ Quyết dành nhiều cho tình yêu đôi lứa.Thơ tình của anh tuy có viết rất nhiều về sự chia li dang dở nhưng không quá đau thương và bi luỹ. Phần lớn những bài thơ tình của anh thật đẹp. Một vẻ đẹp trong trắng trinh nguyên của tuổi đầu đời. Những bài thơ viết về sự thuỷ chung nguyện làm người tù trong trái tim người vợ. Thơ anh viết về nghĩa mẹ công cha và dành nhiều cho tình yêu quê hương đất nước. Quê hương đất nước cứ ngời sáng cứ thân thương đến giới hạn của sự vô cùng.
Để viết về thơ Đỗ Quyết không còn cách nào khác ngoài việc tự biến mình thành một tha nhân lãng du trên cánh đồng đầy hương sắc và rộng lớn của thơ anh mà thu hái những hoa thơm trái ngọt để dâng tặng cuộc đời. Tôi cứ dọc theo tập thơ để cảm nhận ,mà không sắp xếp theo từng mảng đề tài để tránh sự nhàm chán cho các bạn.
Đã là người làm thơ đều có ít nhất một bài thơ viết về mẹ. Nhà thơ Đỗ Quyết cũng không thoát ra khỏi khuôn phép bất thành văn đó. Bài thơ: VẸN NGUYÊN HƯƠNG MÙA CƠM MỚI có thể được coi là pho tượng đài bất tử của người mẹ được tạo tác bằng ngôn ngữ thi ca của Đỗ Quyết. Có phải vì thế mà anh đã lấy nó đặt tên cho tập thơ của mình. Bằng chất giọng trữ tình vừa thiết tha vừa sâu lắng với cảm xúc dạt dào bài thơ đã rung động đến tận cùng cảm xúc của tôi. Tôi đã nhìn thấy hình bóng người mẹ kính yêu của tôi qua thơ Đỗ Quyết. Câu thơ nào cũng chở nặng yêu thương và dạt dào nghĩa mẹ. Đúng như cổ nhân đã dạy “ Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”. Mẹ đã sinh ra anh và dành trọn tất cả để Đỗ Quyết trở thành người.
“ Vẹn nguyên năm tháng cuộc đời
Cho con máu thịt nên người hôm nay
Vẹn nguyên tình mẹ tháng ngày
Nắng mưa giông gió vơi đầy quê hương
Vẹn nguyên lòng Mẹ yêu thương
Mắt đăm đăm dõi nẻo đường con đi”
Mẹ không chỉ nuôi anh khôn lớn học hành đến nơi đến chốn mà đến khi con đã trưởng thành mẹ vẫn dõi theo mỗi bước đường của con . Vì đối với mẹ con của mẹ đứa nào cũng bé bỏng thơ ngây nên mẹ không thể yên lòng khi các con rời khỏi vòng tay yêu thương của mẹ. Chính vì lẽ đó mà đứa con Đỗ Quyết đã:
“Chân mây khuất nẻo xa vời
Mẹ – sao Bắc Đẩu – phương trời con theo
Đắng cay, vấp ngã, hiểm nghèo…
Mẹ nâng, Mẹ đỡ …cánh diều con bay”
Mẹ luôn bên cạnh chúng con dìu dắt đỡ, nâng lúc đắng cay, lúc vấp ngã và chắc chắn cả những lúc trái gió trở trời, những lúc mưa bom bão đạn mẹ là tấm khiên vững bền nhất che chở cho chúng con. Nâng dắt con bay cao, bay xa trên bầu trời của ước mơ và hy vọng. Giờ mẹ đã không còn nữa nhưng hình bóng Mẹ, những bát cơm mới dẻo thơm từ tay mẹ vun trồng cấy hái mãi là bát cơm mới dẻo thơm đi suốt cuộc đời chúng con.
“ Bây giờ… mẹ đã giấc say
Vĩnh hằng một cõi chân mây cuối trời…
Con về mảnh đất đưa nôi
Vẹn nguyên “Cơm Mới” một đời dẻo thơm”
CHA TÔI một bài thơ giàu xúc động viết về người cha. Thông thường những bài thơ viết về mẹ thường có sức lan toả mạnh liệt trong cõi người. Nhưng ở đây với Cha Tôi, Đỗ Quyết đã khắc hoạ cuộc đời người cha với dáng đi thập thững vì lở đất khi làm thợ đấu mưu sinh nuôi mình nuôi con, đã vượt qua bao dâu bể đa đoan bao gió mưa, bão lũ, qua đạn bom của cuộc kháng chiến chống Pháp. Qua những tai nạn bất ngờ trong Cải cách ruộng đất. Cuối cùng người cha với bước chân thập thững đã vượt lên tất cả để sinh tồn và nuôi dưỡng các con khôn lớn trưởng thành. Chỉ mấy câu mở đầu bóng dáng người cha nhỏ bé với đôi chân thập thững đã hiện lên lại vô cùng lớn lao vững chãi để hiên ngang dấn bước trong cuộc đời:
“Dáng thấp nhỏ bước chân đi thập thững
Nhưng Cha tôi vốn từ bé kiên gan
Vượt dáng vóc, vượt cả trên số phận
Giữa đói nghèo giặc giã gian nan”
Chiến tranh chống Mỹ những đứa con khôn lớn của cha không thể ở lại quê hương cùng cha xây đắp cuộc sống. Các con của cha đã lần lượt lên đường đi chống Mỹ. Tôi ngỡ ngàng trước câu thơ vừa tài hoa vừa lạc quan đến vô cùng. Mặc dù cuộc sống trong gian nan vất vả nhưng:
“Mẹ tôi tảo tần gánh hàng chạy chợ
Anh em tôi nhảy chân sáo đến trường”
Khi những người con trở về thì không còn Cha nữa. Những câu thơ ở đây được Đỗ Quyết chắt ra bằng nước mắt cứ cứa xót tim ta:
“Khôn lớn trở về khi chiến tranh đi qua
Còn quê hương nhưng không còn cha nữa
Ngậm ngùi tôi đốt nhang cắm lên nấm mộ
Trong khói hương …thập thững bóng cha về”
Tôi thích mấy câu thơ viết về lời dặn dò của người cha trước lúc ra đi vào cõi vĩnh hằng. Tôi tin Đỗ Quyết đã không có được cái may mắn nghe lời cha sám hối:
“Dù thế nào cũng anh em đoàn tụ”
Đó là anh đã luôn nhớ đến lời cha dặn lúc sinh thời và đó cũng chính là điều cha luôn khát vọng . Những đứa con của cha đã biết:
“Chụm ba cây giữa cuộc đời giông gió
Anh em tôi đã vươn thẳng đón nắng trời”
Tôi chưa thật hiểu có phải gia đình Cha có ba người con hay Đỗ Quyết đã biết mượn hình ảnh của cha ông “ Ba cây chụm lại thành hòn núi cao” Hòn núi ấy của anh em Đỗ Quyết đã tốt tươi bền vững cây đời. Rồi trong tâm tưởng như thấy dáng hình của Cha bước đi thập thững ở bên trời và tự nhủ lòng mình:
“Tháng năm dài giữa dòng đời buồn vui
Chợt phút lặng…dáng hình Cha-tôi nhớ
Cây đứng thẳng giữa đất trời bão tố
Chết đi rồi, thương nhớ còn mãi ở đời sau !”
TÌNH XUÂN đúng là tình xuân ! Nhưng xuân ở đây là xuân đất trời hay em đã hoá thân vào mùa xuân . Hoặc nữa mùa xuân của đất trời đã trút cả vào em để cho Đỗ Quyết có những câu thơ làm cho lòng người phải xao động. Đẹp biết bao, kỳ diệu biết bao:
“Em mang cái lạnh đi qua
Để xuân chín cả bao la đất trời”
Không chỉ có thế em còn hoá thân vào những cỏ cây hoa lá. Hình tượng những cây quất của Đỗ Quyết có một sức sống mạnh liệt đến thế này sao:
“Sáng nay cây quất đỏ tươi
Bao nhiêu quả, bấy mặt trời nắng treo”
Và tình xuân cứ rộn ràng cả phố xá xóm thôn:
“Ngoài kia rạng rỡ tiếng cười
Mỗi người mang một khoảng trời vào xuân”
Tôi cứ nghĩ nếu không có tình yêu cuộc sống Đỗ Quyết không thể đốt lên cho đời những câu thơ ấm áp đến như thế !
Tôi rất thích bài thơ ỚT CHỈ THIÊN – một phát hiện tài hoa làm tôi phải giật mình. Chỉ là cây ớt chỉ thiên mà Đỗ Quyết đã gửi gắm vào đó nỗi niềm nhân thế . Nhỏ nhoi thế đó mà dũng cảm kiên gan đến vô cùng:
Chỉ trời…trách oán chi đây
Quắt queo thân gió để cay cho đời
Đánh lừa miệng lưỡi con người
Mọc từ đất, dám đỏ trời… chỉ thiên!
Khi đã đi qua hết cuộc chiến tranh và cuộc đời quân ngũ Đỗ Quyết mới đươc về QUÊ NỘI với bao cảm xúc đằm thắm thiết tha. Tình cảm với quê nội của anh cứ đốt cháy lên trong ta một tình yêu quê hương vĩnh hằng:
“ Mang tuổi thơ tòng quân đi đánh giặc
Ba mươi năm quê nội…mới trở về
Nương bóng mát cây bàng già trước ngõ
Nghe gói mùa thao thiết thổi bờ đê”
Đỗ Quyết đã như trong vô thức rồi những tháng năm của dĩ vãng và hiện tại cứ đan cài vào nhau để có được một khổ thơ rất giàu thi ảnh, rất giàu cảm xúc.
“Nhặt thời gian năm tháng đã đi qua
Chợt như thấy hồn mình theo nhịp võng
Bờ tre đu đưa trăng khuya lồng bóng
Cánh diều thơ sáo vẳng gọi đêm hè…”
Tôi cứ băn khoăn “Cánh diều thơ” nhà thơ ám chỉ thế nào đây: Cánh diều của tuổi thơ hay là cánh diều thơ-thi ca. Hiểu thế nào tôi thấy cũng đẹp nhưng tôi nghiêng về cánh diều đó là cánh diều thi ca lộng gió thời đại của Đỗ Quyết.
Anh có những câu thơ được viết ra từ trong cõi thẳm sâu của tâm hồn. Những câu thơ nhiều gửi gắm nhiều nhớ thương, những câu hỏi tự đáy lòng và còn là những lời mời gọi. Những câu thơ tôi nghĩ sẽ làm tôi nao lòng cho đến tận cuối cuộc đời:
“Sao chẳng cùng về bến ấy để buông câu
Vớt kỷ niệm thời êm đềm quê nội
Nằm bờ đê ngắm trăng lên, gió thổi
Nghe đất thẳm sâu trăn trở gọi tên mình…”
Rồi một khổ kết nhiều ngợi ca và cũng nhiều khát vọng:
“Quê nội giờ bừng sức sống hồi sinh
Làng lên phố, xã lên phường …nhộn nhịp
Hồn tuổi thơ gọi tôi về tha thiết
Làm viên gạch lát đường quê nội đón bình minh”
Dù với Quê nội thì như thế nhưng tấm lòng nhân hậu của Đỗ Quyết vẫn rất nhiều trăn trở với những mảnh đời gió bụi . Ta hãy đọc sự sẻ chia đó qua DÁM MƠ
“Ngày em mỏi bước bán tăm
Đêm buông, gửi cái ngủ nằm nơi đâu
Trong mơ…dám nghĩ mai sau
Cây tăm dựng được cho nhau cuộc đời”
Cây tăm nhỏ nhoi ngắn ngủn thế dựng sao được những cuộc đời. Đọc câu thơ mắt tôi cứ nhạt nhoà !
HAI NGƯỜI ĐÀN BÀ TRONG ĐÊM CUỐI NĂM
Thời điểm cuối năm là thời điểm vô cùng nhạy cảm. Thời gian giao thoa giữa năm cũ chưa qua , còn năm mới chưa đến. Thời gian đó gieo vào lòng người với bao nỗi niềm tiếc nuối trộn lẫn với niềm khát khao mong đợi môt điều gì chưa thể đoán định. Với hai người đàn bà của nhà thơ Đỗ Quyết có hoàn cảnh thật éo le:

“Người trẻ tuổi là con (mà chưa phải là con)
Người già là mẹ (cũng còn chưa là mẹ)”

Hai người đàn bà đó đã gắn bó với nhau chắc đã nhiều năm lắm rồi và chắc sẽ còn gắn bó với nhau trong nhiều năm nữa. Dù biết rằng người đàn bà già rồi sẽ ra đi vào cõi vĩnh hằng thì tôi tin người đàn bà trẻ tuổi vẫn còn gắn bó với di ảnh của người đàn bà già cho đến lúc nhắm mắt tắt hơi. Dù là con nhưng lại chưa phải là con của mẹ. Nàng chỉ mới là người yêu chứ chưa được một ngày làm vợ của con trai mẹ và vì thế mẹ cũng vậy. Mẹ chưa một ngày được làm mẹ chồng. Hai người đàn bà ấy họ đã không còn chỗ để nương náu và tựa vịn cho những tháng năm còn lại của cuộc đời. Đêm nay nữa không biết đã là đêm cuối năm lần thứ bao nhiêu họ ngồi bên nhau cạnh bếp lửa trong một bản làng heo hút cuối rừng xa

“Đêm cuối năm thăm thẳm miệt rừng già
Hai người DÀN BÀ, nhỏ nhoi niềm vui ở giữa
Gió bấc ạt ào vây quanh bếp lửa
Lộp độp mưa đông mở cửa thời gian”

Văn cảnh đã nói hết cả rồi. Nhưng tôi chưa thực hiểu niềm vui nhỏ nhoi ấy thuộc về phạm trù nào ? Phải chăng đó là niềm vui vì họ có một điểm chung đó là cùng thương yêu một con người mà chiến tranh tàn bạo đã cướp mất của họ để bây giờ họ không phải là con và cũng chẳng phải là mẹ . Hay niềm vui nhỏ nhoi đó là bếp lửa có thể ủ ấm thể xác chứ không thể ủ ấm tâm hồn của hai con người cô quạnh. Có còn lý do nào để ta tìm kiếm niềm vui nhỏ nhoi ấy của hai người đàn bà. Họ ngồi bên nhau và nghe gió bấc ạt ào quanh bếp lửa. Bếp lửa ở trong nhà mà gió bấc vây quanh cho ta hiểu được căn nhà đó không có bàn tay đàn ông nó đã rách nát tả tơi đến thế nào, hoang vắng đến thế nào ? Không chỉ có gió mà còn có cả những giọt mưa lạnh cuối đông. Những giọt mưa đang mở cửa thời gian cho một năm cũ qua đi và năm mới lại về. Hai người đàn bà đó mỗi người một nỗi niềm . Người già biết chắc quỹ thời gian của mình chẳng còn được bao lâu nữa. Lỡ một mai có thế nào thì nó biết tựa vịn vào ai. Mẹ vẫn biết mẹ như cây khô lá héo nhưng vẫn là một chỗ tựa vịn. Còn người đàn bà trẻ thì giọt mưa đếm thời gian tuổi xuân thì đã dần vơi cạn chẳng còn được bao nhiêu nữa để mà ước mơ khát vọng thêm một lần yêu. Cảm giác về thời gian qua mau cứ đè nặng thít bóp hai con người một già một trẻ trong đêm cuối năm làm cho ta cũng phải hãi hùng khi đọc đến hai câu thơ:
“Người trẻ đã qua thời son trẻ
Người già đã quá già trong nỗi đơn côi, cô quạnh, héo mòn…”
Cũng rất may khi:

“Người già thương nhớ về con trai vĩnh viễn không còn
Người trẻ nhớ thương về người yêu một thuở
Họ tìm về nhau, cùng sống trong vui buồn ngày cũ mà nâng đỡ mà thương nhau”

Tôi nghĩ là họ vẫn còn may vì họ đã tìm đến bên nhau chia cho nhau chút ít niềm vui và những nỗi buồn ngày cũ. Ngày mà con trai mẹ đang còn thơ dại trong nôi hay lớn lên thành một chàng trai biết lên nương lên rẫy biết đi tìm củ sắn củ mài…Còn ngườ trẻ thì đó là tình yêu đầu đời mà chị đã dâng trọn trái tim cho con trai của mẹ. Chị chỉ có một trái tim. Giờ trái tim đó đã không còn và chị chẳng thể yêu ai thêm một lần. Giờ chị chỉ biết sẻ chia cho mẹ mà thôi.

“Gió lạnh đêm thâu
Mưa rừng thác lũ
Đời người
Màn đêm chập chờn
Bếp nhà sàn than lửa khơi vơi
Bát rượu chuyền tay, men nếp nương kề môi ký ức
Rừng khuya thổn thức
Nỗi đau thẳm sâu như lòng vực
Mấy mươi mùa mưa nước khôn đầy!”

Trong ngự cảnh của đêm tàn cuối năm cứ châp chờn, hai người đàn bà chỉ biết chia nhau bát rượu men nếp nương cho thêm chút ấm lòng để nhớ về ký ức của một thời xa vắng- thời mà người trai đang tồn tại. Nhưng nỗi đau của những người mẹ mất con người vợ mất chồng, người yêu mất người yêu cứ như lòng vực thẳm sâu không đáy không chỉ mấy mươi mùa mưa mà nước vẫn khôn đầy mà có lẽ hàng trăm, hàng nghìn năm nữa vẫn khôn đầy. Đây chính là sự tàn bạo vô lý nhất của chiến tranh. Và rồi:

“Đêm cuối năm giá buốt hơi may
Con tắc kè nấc khan đếm tuổi
Nhịp xuân…
Như con ngựa hoang rong ruổi
Trong trái tim hai người ĐÀN BÀ”

Sao tất cả cứ đồng loã để hành hạ hai con người đến tan nát tả tơi. Cơn gió bấc lạnh buốt, con tắc kè thì nấc khan đếm tuổi. Tiếng nấc khan ấy như dỗi vào tâm thức hai con người cô quạnh nỗi lo lắng về thời gian cứ mất đi. Còn nhịp xuân mà như con ngựa hoang rong ruổi trong trái tim hai người đàn bà hỏi họ còn mong gì ở mùa xuân khi tuổi đời của họ cứ cạn kiệt dần đi khi mỗi độ xuân về.
Đây là bài thơ hay nhất, tâm trạng nhất, ám ảnh nhất trong thơ Đỗ Quyết. Tôi tin một cách chắc chắn rằng bài thơ sẽ vượt qua thử thách khắc nghiệt của thời gian để tồn tại trong trái tim cõi người .

Đọc NẾU NGÀY MAI tôi nghĩ Đỗ Quyết đã tự khẳng định mình là một nhà thơ đích thực. Anh đã khẳng đinh tất cả những tháng năm còn lại của anh đã thuộc về em và người đồng hành với em là thơ. Dù tất cả có đổi thay thì bao giờ vẫn vậy “ Anh vẫn làm thơ, em vẫn có anh” Trên đời này có ai thuỷ chung được như Đỗ Quyết. Không thể bình luận gì thêm tôi chỉ biết giới thiệu toàn bộ bài thơ để khẳng định những điều tôi đã cảm nhận:
“Nếu ngày mai trời không còn xanh nữa
Cỏ không xanh, cây lá cũng không xanh
Biển cũng không xanh, không còn sóng vỗ
Anh vẫn làm thơ, em vẫn có anh

Nếu ngày mai ngọn gió chẳng trong lành
Trăm dòng sông không xuôi về biển cả
Mặt đất cỗi cằn, chỉ còn sỏi đá
Anh vẫn làm thơ, em vẫn có anh!

Nếu ngày mai trái đất ngừng lăn
Vũ trụ bao la không còn tinh tú nữa
Và trước khi trút cuối cùng hơi thở
Em vẫn có anh và anh vẫn làm thơ

Vé thời gian hữu hạn chẳng vô bờ
Đời đâu phải con tàu chạy suốt
Tim ngừng đập khi cuộc đời chấm hết
Tình yêu cho em còn lại với thơ”
Lời thơ thật đại ngôn nhưng là thứ đại ngôn đáng yêu biết bao nhiêu. Người vợ của Đỗ Quyết tôi nghĩ chị là một trong những người phụ nữ hạnh phúc nhất thế gian này vì chị có một người chồng chung thuỷ cho đến hơi thở cuối cùng.
Trong bài thơ CÓ NGÀY có những câu thơ có sức nặng tâm trạng, sức nặng ám ảnh chỉ xin được trích một vài câu thôi cũng đủ làm ta xao xuyến đến nao lòng
“Mùa xuân nay tôi lội ngược dòng trôi
Chạm miền thơ ngây bời bời lau trắng”
Và cũng vô cùng lãng mạn:
“Biết rằng em nơi xa thẳm cuối trời
Vẹn nguyên nét thân thương thời bé dại…
Tôi nghĩ nhiều khi một bài thơ chỉ thế thôi nó đã bừng sáng và rồi làm cho ta cứ nhớ mãi. Những câu thơ như thế cứ ghim chặt vào lòng người để rồi có lúc ta cứ nhẩm đọc một mình những lúc lòng ta thấy khơi vơi nỗi niềm.
Với HOA SÚNG nếu không có tình yêu thiên nhiên và óc quan sát tinh tế Đỗ Quyết không thể viết về hoa súng giàu hình tượng đến như thế . Tôi rất yêu những bài thơ ngắn nhưng thông điệp nó gửi gắm cho người đọc lại rất nhiều. Hoa súng là một bài thơ như thế. Vẻ đẹp kỳ diệu của hoa súng chỉ gói trọn trong có bốn câu thơ:
“Đội nước vươn lên uống nắng trời
Khoe màu trước gió sắc non tươi
Nở đùng năm cánh như tên gọi
Cỏ rác, bùn nhơ… phó mặc đời”
Chỉ là một loài hoa thôi mà thật kiêu hãnh. Phải chăng nhà thơ phần nào muốn gửi gắm một chút bản ngã của mình trong đó?
TỪ NHỮNG HỘI CHỌI . Theo tôi đây là một cách nhìn rất dị biệt của nhà thơ Đỗ Quyết. Một cách nhìn rất nhân văn đầy bản lĩnh nếu không muốn nói đây là sự phản kháng với những trò chơi dân gian rất dã man của con người. Niềm vui và lạc thú của con người được tạo dựng từ chết chóc đau thương của những con vật đã gắn bó và cả dưỡng nuôi con người từ hàng vạn năm. Hình như tai nạn chọi trâu vừa qua ở Đồ Sơn là điềm báo ứng từ những con vật nhắn gửi với con người đừng có đùa vui trên đau thương chết chóc của kẻ khác. Dự báo và phản kháng của nhà thơ Đỗ Quyết cách đây đã 10 năm đã trở nên linh nghiệm chăng.Từ con vật ta nghĩ đến con người và nhà thơ đã gieo vào đây một câu thơ đẫm chất triết lý:

“Vòng tay…chặt những bạn bè
Yêu thương…một cõi…đi về yêu thương”
Vâng con người phải biết yêu thương đùm bọc nhau đừng nghe sự sai bảo của quyền lực để rồi tàn sát lẫn nhau như con trâu, con gà và bao loài vật khác mà con người đang dạy dỗ chúng để tàn sát giết chóc nhau. Bài thơ chỉ có mấy câu mà nhà thơ đã gửi gắm vào đây bao điều để chúng ta phải suy ngẫm.
Thể loại thơ hai câu Đỗ Quyết bằng những quan sát và suy ngẫm của mình để có những câu mang tầm của triết lý, của một chân lý. Sự so sánh ở đây đã đạt đến độ tài hoa.
Nói về trăng sao ông so sánh:
“Lưỡi liềm ai lỡ bỏ quên
Giữa bao hạt thóc rơi trên ruộng trời”
Còn với Nắng nhà thơ đã viết:
“Như là ánh mắt ngườ cha
Chói loà khuôn phép chan hoà tình thương”
Một sự so sánh nhiều yêu thương . Con người ta cần ánh nắng như cần có người cha.
Còn với Mưa thì nhà thơ đã đưa ra một triết lý sở dị có mưa là vì ông trời đã thương xót cõi người đang sống trong cằn khô vô cảm:
“Là bao giọt nước mắt trời
Khóc thương đất rộng cõi người cằn khô”
Vẫn còn đó những câu thơ rất triết lý nữa xin các bạn hãy đọc thơ Đỗ Quyết để ta cùng suy ngẫm!
VỚI CỎ lại thêm một lần nữa để ta hiểu được tình yêu và sự gắn bó với thiên nhiên và vạn vật của nhà thơ Đỗ Quyết là vô cùng vô tận. Nhiều nhà thơ đã lấy tứ thơ về cỏ để gửi gắm khát vọng sinh tồn. Còn Đỗ Quyết lấy cỏ để gửi gắm khát vọng yêu thương và gắn bó:
“Thứ gì ngọt chẳng dễ say
Cho dù hương cỏ cũng ngây ngất hồn
Bước trên cỏ mật bồn chồn
Đồng xanh gió lộng…cội nguồn tuổi thơ
Tôi chơi với cỏ từ xưa
Mà hương vị ngọt bây giờ còn say”
LỜI THỊ MẦU Lại thêm một cách nhìn rất dị biệt của nhà thơ Đỗ Quyết về nhân vật Thị Mầu. Tuy chỉ là nhân vật trong văn học nghệ thuật nhưng nhân vật này đã có một sức sống mạnh liệt. Trước đây ông cha ta coi Mầu là lẳng lơ. Còn bây giờ coi Mầu là khát vọng bi thương. Còn Đỗ Quyết lại tôn Thị Mầu thành đấng giáo hoá cõi người:
“Nào em có sợ đời cười
Chỉ thương cho những kiếp người héo khô
Chết mà chẳng dám ước mơ
Một lần nếm cái “lẳng lơ”của đời!
Trời cho…để phí để hoài
Kiếp sau… biết có làm người nữa không?”
Rồi nhà thơ lại nhấn mạnh thêm bằng hai câu kết rất hay khi lại cho rằng không phải tiểu Kính Tâm mà chính Thị Mầu đã thắp đèn trước cửa chùa để dạy răn nhắc nhở mọi kiếp người đừng bao giờ đi tu diệt dục diệt sinh mà hãy dành lấy tình yêu để bảo vệ sự sinh tồn:
“Tam quan trống gió lạnh lùng
Đời Mầu thắp ngọn đèn chong…cửa chùa”
Khát vọng thi ca của Đỗ Quyết thật vô cùng lớn lao. Khát vọng đó được thể hiện qua bài thơ QUÀ NGHÈO TẶNG EM với mấy câu kết:
“Quà nghèo- thơ viết tặng em
Dăm ba con chữ…như đèn kéo quân
Mỗi con chữ một mùa xuân
Cháy lên dẫu chỉ một lần đèn xoay”
Tôi còn nhớ có một nhà thơ nói rằng thơ ông là sự lắp ghép 24 chữ cái mà thành. Còn với Đỗ Quyết cũng chỉ dăm ba con chữ xoay đi xoay lại như cái đèn kéo quân mà thôi . Thật là quà nghèo . Nhưng chỉ cần đèn sáng lên con chữ được một lần xoay trong em, trong cõi người thế là anh đã hạnh phúc lắm rồi. Tôi còn nhớ một bài thơ hai câu của Nguyễn Ngọc Ly cũng viết về khát vọng thi ca:

“Mai kia về cõi xa mờ
Chỉ xin còn một câu thơ gửi đời”
Còn với nhà thơ Đỗ Quyết tôi nghĩ không chỉ một câu mà anh đã có nhiều bài thơ để gửi lại cho cõi người.
Thơ Đỗ Quyết thường rất giản dị, rất đời thường trong ngôn ngữ. Chính vì thế thơ anh dễ đi vào lòng người đọc. Nhưng với bài thơ TÌM NẮNG thì tất cả đã đổi thay. Cái hư ảo trong bài thơ đã tận cùng hư ảo. Cái phi lí cũng tận cùng phi lí. Có lẽ vì thế mà sự khát khao trong tình yêu của thơ Đỗ Quyết càng khát khao cháy bỏng. Chỉ tên bài TÌM NẮNG đã ẩn chứa cái phi lí và cái hư ảo. Nếu đó là thứ nắng của tạo hoá thì nó trải khắp hành tinh này đâu chẳng có sao nhà thơ cứ phải kiếm tìm. Nhưng tôi nghĩ không phải ánh nắng đó mà hình như đó là ánh nắng của tình yêu, ánh nắng được soi sáng từ trái tim của em. Không hiểu sao tôi không đủ ngôn từ để bình luận bài thơ này một cách chi tiết vì có lẽ mỗi câu thơ ở đây đều long lanh một vẻ đẹo thuộc về hư ảo. Trong đời có những bài thơ biết từ chối những lời bình luận. Những lời bình luận sẽ trở nên dư thừa và thô thiển. Tôi xin được chép toàn bộ bài thơ vào đây để các bạn cùng đọc để cùng nhau trôi, cùng nhau lãng du và cùng nhau đau đáu những nỗi niềm của nhà thơ.
TÌM NẮNG
Anh rã rời trong nỗi cô đơn
Em như trái đầu cành hút tầm tay với
Tháng năm xa mùa hương khắc khoải
Thơm nơi nao…
Ngọt nơi nao…
Anh chờ em nỗi thăm thẳm xanh cao
Dài vô tận là ngày không có nắng
Gió hắt hiu nẻo xa quạnh vắng
Bước em
Bếp lửa nào nơi ấy mới nhen
Đủ hơ ấm đôi tay lạnh giá
Đêm đông thì dài
Ngày hè còn xa quá
Trùng trùng bãi bể nương dâu.

Đêm sâu
Trăng hạ tuần gọi triều dâng ầm ào con sóng
Hạt trắc ẩn gieo vào mùa vô vọng
Ngày mai…
Biết tìm nắng đâu?!
Đây là bài thơ tình buồn nhất trong thơ tình Đỗ Quyết. Nhưng nỗi buồn ở đây là nỗi buồn đẹp. Nỗi buồn biết sẻ chia và được sẻ chia.
Tôi rất thích hai câu thơ trong bài BÌNH YÊN KHOẢNG TRỜI vì có lẽ nhà thơ đã nói hộ được những gì đang có trong tôi khi tôi cận kề với tuổi 80:
“Níu kéo lòng nhau những gì không thể
Có lấp đầy trống vắng khoảng trời yêu”
Tôi cứ nghĩ chỉ cần hai câu thơ ấy thôi bài thơ sẽ có chỗ đứng vững bền trong tôi và chắc chắn cả trong cõi người!
Vẫn còn rất nhiều những bài thơ, những câu thơ mà tôi muốn giới thiệu cùng các bạn. Nhưng có lẽ tôi cũng gần như cạn kiệt cảm xúc vì thơ Đỗ Quyết rộng dài sâu thẳm quá và thực sự tôi cũng đã mỏi gối chồn chân và nên biết điểm dừng để thi ca tự nó khẳng định mà không cần phải bình luận thêm nữa. Mong các bạn hãy đến với những thi phẩm của nhà thơ Đỗ Quyết để cùng trải nghiệm và sẻ chia./
Bắc Ninh những ngày đầu mùa đông 2017 .

:

Nguyễn Xuân Dương

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Xuân Dương

Tên thật: Nguyễn Xuân Vương. Năm sinh 1940. Sinh quán: Nguyên Cát, Võ Liệt, Thanh Chương, Nghệ An. Trú quán: Số 7, đường Thành Cổ, Vệ An, TP Bắc Ninh.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *