logo

ĐỌC “ĐÊM PHÙ SA” CỦA NGUYỄN BA

Đọc “Đêm phù Sa” tôi tâm đắc với lời chia sẻ của anh cùng nhà văn Văn Đắc “Không muốn người đọc thơ chạm phải cảm xúc xót xa uất ức vốn đã dày nhặt trong cuộc sống hàng ngày, anh muốn thơ anh mang đến những vẻ đẹp an bình thân thương gần gụi cho mọi người”
Vâng có thể là như thế. Nhiều lúc các nhà thơ trước hết không nên mang những nỗi đau đè nặng lên cõi người dù thơ họ có viết về nỗi đau, về mặt trái của xã hội vẫn phải đốt lên trong trái tim người ngọn lửa của niềm tin, ước mơ và khát vọng, làm cho họ hứng khởi tấm lòng, ham điều thiện,ghét điều ác. Theo tôi thơ Nguyễn Ba đã chừng mực nào hướng tới chân lý đó của thi ca. Nguyễn Ba đã từng cháy lên khát vọng:

“Em đáng để một thành Troy cháy rui
Thiêu đốt anh nào có thấm tháp gì
Nhưng em ơi!
Anh chính là ngọn lửa
Chẳng thể tro tàn
Chỉ hóa thành thơ”

Anh đã mang ngọn đuốc thơ ấy đi thắp sang niềm tin và tình yêu cuộc sống. Một khát vọng khôn nguôi-khát vọng đi trọn cuộc đời.
Dù quê hương làng xóm của anh như thơ anh đã viết:

“Đầu làng bịn rịn ngã ba
Sinh ra là để chia xa li rời
Kể từ tiền kiếp xa xôi
Trai làng đi mãi những thời binh đao
Ra đi có mấy về đâu
Làng như cô phụ bên cầu ngóng trông”

Trai làng đã vậy,còn gái làng thì sao:

“Gái làng gói ghém áo khăn
Mười lăm, mười sáu xăm xăm rời làng
Lấy chồng Hàn Quốc, Đài Loan
Để đàn ông cũng đa đoan duyên tình”

Dù vậy nhưng tình làng nghĩa xóm muôn đời là sự ràng buộc chở che trong vòng tay nhân hậu và ấm áp tình người:

“Quây quần chòm xóm cưu mang
Làng nghèo lấy chữ nghĩa nhân làm đầu
Dù ai lở dở nơi đâu
Về làng lại thấy thắm màu yêu thương”

“Sông Mã quê Thanh” có thể được coi là khúc tráng ca về một dòng sông quê hương-“Sông Mã gầm lên khúc độc hành” (Quang Dũng). Nguyễn Ba đặt vào đây những câu thơ nhiều hình tượng về một cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ của quê hương, đất nước:

“Quê mình chiều nào cũng mưa giông
Mười ngón chân mòn bấm bùn ngược dòng kháng chiến”

“Sông cũng đổ mồ hôi
Hai bờ sạt lở
Rồi kháng chiến trường kỳ
Kẻ đi người ở
Sông mãi rầm rì nỗi thương nhớ mênh mang”

Tôi thực sự ngỡ ngàng khi những vần thơ mang đẫm chất sử thi ấy đang chảy xuôi dòng mát mái thì bỗng nhiên những hồi ức về tuổi thơ lại ùa ập chảy tràn trong thơ anh. Chỉ khi chuyển mạch về những dòng ký ức thơ Nguyễn Ba mới có đất để vậy vùng bay bổng. Những câu thơ của anh đẹp như chính tâm hồn anh đó chính là những kỷ niệm:

“Em vẫn thường đêm ra bến sông
Tắm nước trộn ánh trăng rời rợi
Nằm trên đá ngâm mình
Nhớ thở mười ba ấy”

Vẻ đẹp của cô thiếu nữ chớm tuổi “Gái thập tam” tuổi dậy thì có sự kỳ diệu của nàng tiên cá. Hình tượng nước trộn trong ánh trăng khỏa lên tấm thân dịu mềm của thiếu nữ cứ rời rợi lên trong ký ức cùa nhà thơ và cả trong ký ức của mỗi chúng ta. Ta cảm nhận được những kỷ niệm của đời ta, của tuổi thơ ta cũng đang ùa ập tràn về tắm mát tâm hồn ta, làm dịu đi những năm tháng bầm dập của đời ta.
Trong một đêm nằm bên người vợ và đứa con thơ Nguyễn Ba lại hồi ức về một dòng sông của thời chống Mỹ và rồi lại đốt lên trong anh và đốt lên trong ta ngọn lửa:

“Anh có nghe sông Mã chảy trong người
Nghe con nước vơi đầy nhịp thở
Nghe phù sa lắng vào nỗi nhớ…”

Đó là lời thầm thì của người vợ trẻ. Thật hạnh phúc và vô cùng thân thương:

“Ơ, thằng Cún lại trở mình
Thôi ngủ ngon anh nhé
Con mình thường trở giấc lúc nửa khuya”

Kết thúc bản trường ca về con sông quê là cảnh hạnh phúc của đôi vợ chồng bên nhau trong một miền quê yêu dấu.
Tình yêu là đề tài muôn thuở của thi ca. Nguyễn Ba cũng không thể vượt qua được sự bủa vây đó. Anh là tín đồ trung thành của thơ viết về tình yêu.
“Đêm phù sa” có hơn 60 bài thơ có thể khẳng định được bài nào anh cũng gắn được tình yêu lứa đôi vào trong đó. Dù anh viết về làng quê nghèo khổ nơi chôn rau cắt rốn, hay những khúc đa đoan dâu bể và viết về những dòng sông quê hương thì hình tượng của em bao giờ cũng sắc nét đẫm màu.
Hầu hết những bài thơ tình của Nguyễn Ba đều được đăng tải trên trang cá nhân của anh và đã được cư dân mạng đón nhận nồng nhiệt – Điều không phải ai cũng có được. Đọc “Đêm phù sa” tôi nhận ra một điều đó là nhà thơ Nguyễn Ba đã sáng tạo cho thơ tình của mình một trường ngôn ngữ có nhiều phẩm chất hiện đại Cũng xin được khẳng định tình yêu trong thơ và tình yêu trong đời bao giờ cũng tồn tại một khoảng cách không thể lấp đầy. Tình yêu trong thơ Nguyễn Ba theo tôi chỉ có thể tồn tại trong ước mơ và khát vọng. Chính vì thế nó ẩn chứa trong đó những vẻ đẹp hư ảo, huyền bí. Kể cả khi tình yêu chia ly và dang dở. Vì sự chia ly dang dở trong tình yêu của Nguyễn Ba là chia ly ngoài ý muốn, không phải họ không yêu nhau mà là:

“ Bến làng
Mối tình đầu tan vở
Trăng khuya ngấn nước dáng người đi”

Họ chia ly tan vở vì phải rời làng để mưu sinh hay muôn ngàn lý do khác nữa và vì thế mối tình đầu còn mãi trong trái tim nhà thơ.
Thử hỏi trong cuộc đời có sự chăm sóc nhiều yêu thương đến như thế này không khi Nguyễn Ba viết:

“Và mỗi ngày anh nở cho em
Ngọn lửa bếp,mâm cơm tròn ấm nóng
Chậu nước ngâm chân trăng vừa đậu xuống
Hương dạ lan thơm ngát căn phòng”

Tất cả mọi thứ ở đây đều mang chứa những điều kỳ diệu.Tôi bắt gặp từ “Nở” ở đây. Nở là phải có thời gian thai nghén chứ không phải bỗng dưng có được. Vâng tất cả những cử chỉ chăm sóc của anh đối với em được thai nghén sinh nở trong tình yêu. Chính vì thế chậu nước ngâm chân cho em anh đã kéo trăng đậu xuống để em có thể soi tỏ khuôn mặt ngà ngọc của em lung linh trong đó. Thật hư ảo và phi lý nhưng đó mới là ước mơ và khát vọng. Và cũng thật dịu dàng khi ngồi ru cho em ngủ:

“Anh ngồi bên nhé ngủ đi
Hai tay vun nhẹ giấc về mi sương
À ơi …sao thế thân thương
Đang ru lại dậy tìm hương …ơi à…”

Bởi lời ru của anh không chỉ dịu dàng mà còn nồng nàn yêu thương em làm sao ngủ được. Em không muốn anh chỉ ru em mà hãy ôm em ngủ trong giấc say nồng.
Tôi rất yêu bài thơ “Đám cưới Búp bê” của Nguyễn Ba. Với bài thơ này tôi đã có lời bình luận đăng trên trang cá nhân của tôi.
Thoát ra khỏi những bài thơ tình nhiều đắm say nhưng cũng rất nhiều hư ảo tôi đến với một bài thơ tả cảnh của Nguyễn Ba. Để các bạn hiểu được cái hay và vẻ đẹp của bài thơ tôi chỉ trích đăng toàn bộ văn bản bài thơ mà không bình luận. Những bài thơ như thế này tôi không đủ ngôn từ để bình luận. Tôi chỉ làm cái việc là giới thiệu bài thơ tôi yêu đến các bạn và mỗi người bình luận cho bài thơ theo cảm thụ của riêng mình. Bài thơ có vẻ đẹp của bức tranh thủy mặc cổ xưa.

CHIỀU CÔ THÔN

Gió vén tà mây mơn mởn núi
Sông khoe eo lượn mượt phù sa
Ánh chiều lúng liếng sau bờ lá
Tre, liễu buông hờ dáng thướt tha

Bãi nõn nà xanh màu ngô trổ
Đồng hương con gái thoảng dâng đầy
Bóng chim bói cá lao hồ biếc
Một lúm đồng tiền tỏa sóng say

Khói bếp nhẹ lên, lòng võng xuống
Mảnh trăng hây hẩy dục qua ngày

Có những bài thơ tự thoại của Nguyễn Ba gợi cho tôi rất nhiều suy ngẫm. Tự thoại thôi mà dâu bể đa đoan mà vạn ngàn trăn trở. Tôi bắt gặp trong bài thơ NGÀN TRÙNG XA một chút gì đó của Hàn Mặc Tử:

“Trăng một mảnh tắm trần trên suối
Ta một mình mệt mỏi ngắm trăng”

Và một chút gì đó của Lý Bạch:

“Hơi sương lạnh tây lầu mờ tỏ
Cạn bầu ngà, nức nở tiêu dương”

Và còn lại là của Nguyễn Ba khi anh bày tỏ:

“Hư tình dan díu nghìn năm
Trăng và ta chửa một lần cùng nhau”

Và đây nữa một nỗi niềm tiếc nuối cũng rất Nguyễn Ba:

“Trăng về, ý lụa còn vương
Còn dâng đắng đót nhớ thương nghìn trùng”

Tôi lại đến với những vần thơ mang đến cho ta nhiều suy ngẫm về sự sinh tồn nảy nở:

“Bú diệu kì từ gần gụi yêu thương
Chắp đôi cánh thiên thần cho sinh nở
Cảm ơn me,và em và xứ sở
Vành nôi nào cũng ngọt gió tre ru”

Hơn 60 bài thơ là hơn 60 nỗi niềm mà Nguyễn Ba muốn gửi gắm muốn sẻ chia với cõi người mong thắp sáng trong tim người tình yêu quê hương xứ sở, tình yêu con người, tình yêu lứa đôi. Với đôi điều cảm nhận nông cạn này tôi chỉ là người cưỡi ngựa xem hoa trên cánh đồng thơ đã rộng dài của Nguyễn ba nên không thể nói hết được điều hay vẻ đẹp trong thơ anh. Xin chân thành cảm ơn./.

Bắc Ninh những ngày cuối thu 2016

Nguyễn Xuân Dương

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Xuân Dương

Tên thật: Nguyễn Xuân Vương. Năm sinh 1940. Sinh quán: Nguyên Cát, Võ Liệt, Thanh Chương, Nghệ An. Trú quán: Số 7, đường Thành Cổ, Vệ An, TP Bắc Ninh.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *