logo

ĐỌC “HỌC ĐÀN BẦU” THƠ NGUYỄN CHÂU

Thơ Nguyễn Châu không to tát ồn ào, nhưng những gì mà ông gửi gắm lại rất sâu sắc. Thơ ông là sự giãi bày những trải nghiệm, những va đập trong cuộc sống thường ngày.
Ông viết về loài bướm:

“ Với đôi cánh mềm sắc màu lộng lẫy
Lượn hồn nhiên trong say đắm khôn cùng”

Nhưng rồi

“Ta vô tình đến tận hôm nay
Khi con bướm xinh đẻ ra loài…sâu hại
Khoảng vườn xuân những chú sâu như một bầy yêu quái
Phá tan tành mát dịu mảng trời con!”

Bài thơ viết về bướm nhưng đã gửi gắm vào đó cả một thông điệp lớn lao về một xã hội luôn được rao giảng bằng những mỹ từ “Tự do, dân chủ, công bằng và văn minh”. Nhưng đằng sau những mỹ từ đó là nạn tham nhũng đã phát triển rộng khắp và bền vững trong hàng ngụ cán bộ lãnh đạo. Bộ máy quản lý hành chính thì cồng kềnh, không hiệu quả và tốn kém nhất thế giới. Mỗi đứa trẻ vừa sinh ra đã phải nai lưng chịu gánh nặng nợ công 30 triệu VNĐ. Đó chính là bầy yêu quái đang phá tan tành mùa xuân và bầu trời của nước Việt.
Cứ thế sự biến đổi khôn lường và đã trở thành quy luật tàn khốc nhất để hủy hoại xã hôi:

“Ít lâu sau, lũ sâu dữ trong vườn
Đã lại hóa đàn bướm xinh bay lượn…”

Thơ ông viết về Trái đất:

“Trái đất này hóa ra rất rộng
Người ta loan tin tìm trẻ lạc ngày ngày
Trái đất này hóa ra rất hẹp
Vừa gặp tên giết người giờ lại gặp nữa đây?”

Diện tích trái đất thì vẫn vậy nhưng khi làm việc thiện thì hóa ra rộng đến vô cùng và ngày ngày biết bao nhiêu trẻ lạc vào khoảng vô cùng ấy để không bao giờ tìm lại được. Còn cái ác thì cứ nhan nhản ở đâu và lúc nào cũng có thể gặp và trái đất chúng ta đã trở nên chật hẹp để cho chết chóc luôn rình rập trên đầu mọi sinh linh.
Nhưng tất cả tội ác rồi sẽ đến ngày phải trả giá. Bọn tham nhũng, bọn người vô cảm với mọi tai họa của đất nước rồi cùng chịu chung số phận như vợ chồng đại thần Tần Cối trước lưỡi gươm của nhân dân của lịch sử. Không có gì thuộc về vĩnh cửu:

“Trước tượng vợ chồng Tần Cối” Nguyễn Châu đã viết:

“Xưa kia chồng bà được làm quan lớn
Bên đức vua cùng bàn việc triều đình
Đã cao rồi còn muốn cao hơn nữa
Bà khuyên chồng giết hại một hiền nhân

Và giờ đây vợ chồng bà thành tượng
Trước miếu thờ, trong song sắt còng tay
Mấy trăm năm vẫn còn quỳ ở đó
Trước bao người du ngoạn qua đây…”

“Những thứ bỏ đi” cũng là một bài thơ rất sâu sắc của Nguyễn Châu. Ông viết về những vật dụng thường ngày nhỏ nhặt như cái bút máy Kim Tinh, Viên gạch xỉ vôi đã một thời giúp ta xây dựng tổ ấm, cái xe đạp Phượng Hoàng đã chở cả nhà ta đi trên mọi cung đường mưu sinh và cái giường đôi được ghép lại từ hai chiếc giường cá nhân. Những cái đã lỗi thời ấy phải bỏ đi và ông viết:

“Những thứ phải bỏ đi sao ta mãi phân vân
Bỏ những ước mơ một thời máu xương ,nước mắt
Bỏ đi những gì giờ không còn thích hợp
Chợt nghĩ tới những gì ngày mai lại bỏ đi”

Ta hiểu rằng những thứ ngày mai phải bỏ đi ấy không đơn thuần là những vật dụng hàng ngày mà là những thứ lớn lao hơn rất nhiều… thuộc về lĩnh vực xã hội.
Thơ tình là đề tài muôn thuở của thi ca Tôi xin giới thiệu bài “Một mình” của ông:

“ Em ơi cầu gãy đừng sang
Ở đây chờ chuyến đò ngang vội gì
Đò đầy sóng cả chớ đi
Sông sâu lỡ có chuyện chi, thôi đừng

Đường xa lắm suối nhiều rừng
Thôi em ở lại đây cùng vơí ta
Đò đầy, cầu gãy, rừng già
Tìm em, em đã khuất xa mất rồi

Hay đâu phía ấy có người
Trái tim biết đập suốt đời vì em
Ngại sông, ngại núi ngại thuyền
Mình ta ôm một nỗi niềm nơi đây”

Cổ nhân đã có câu: “Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ, vô duyên đối diện bất tương phùng” quả không sai. Dù chàng trai đã đưa ra bao điều để hù dọa nhưng không thể cản được tiếng gọi của trái tim biết đập vì em cho suốt cả cuộc đời. Đó chính là sức mạnh của tình yêu.
Nhưng Nguyễn Châu không chỉ trăn trở với những trái ngang, những đau thương của cuộc sống. Ông còn viết về vẻ đẹp của cuộc sống .Có một điều rất lạ là không phải bây giờ mà trước đây cũng vậy khi viết về mảng đề tài này Nguyễn Châu thường viết về vùng cao, viết về dân tộc ít người. Trong “Học đàn bầu” ông có ba bài: Tìm bạn xóm núi, Tản mạn vùng biên, Đường lên bản cao. Phải chăng người vùng cao sống có tính nhân văn cao cả, tính cộng đồng trong quan hệ xã hội. Người vùng cao luôn sống thuận hòa, không đánh chửi nhau, không ăn cắp của nhau. Đó chính là thứ miễn dịch những tha hóa biến chất của nền kinh tế thị trường. Bài thơ nào của Nguyễn Châu viết về đề tài này cũng ắp đầy lòng nhân hậu.
Tuy chỉ 35 bài trong Học đàn bầu, nhưng thơ Nguyễn Châu còn rộng dài lắm, một bài viết không thể nào chuyển tải hết được mong tác giả và bạn đọc lượng thứ./.

Bắc Ninh mùa thu 2016

Nguyễn Xuân Dương

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Xuân Dương

Tên thật: Nguyễn Xuân Vương. Năm sinh 1940. Sinh quán: Nguyên Cát, Võ Liệt, Thanh Chương, Nghệ An. Trú quán: Số 7, đường Thành Cổ, Vệ An, TP Bắc Ninh.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *