logo

ĐỨA TRẺ-THƠ HAIKU

Xó chợ
Chiếc lon trống
Hạt mưa mồ côi

Nguyễn Thánh Ngã

LỜI BÌNH

Thể loại thơ haiku của Nhật Bản quy định rất chặt chẽ về số từ. Một bài thơ Haiku không vượt quá mười bảy từ. Còn với ĐỨA TRẺ ở đây chỉ có chín từ. Sự tối giản có thể coi là tận cùng. Chín từ lại được sắp xếp có chủ ý tăng dần theo nhịp điệu của cảm xúc, theo thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm :hai từ, ba từ, bốn từ.
Bài thơ có tên là ĐỨA TRẺ nhưng tuyệt nhiên trong chín từ đó không hề có một từ nào liên quan đến thân phận đứa trẻ Vì thế bài thơ rất kín đáo và sâu sắc. Đối với một bài thơ Haiku nói chung và bài Đứa trẻ nói riêng muốn hiểu được một cách cặn kẽ trước hết ta phải là người đồng sáng tạo với tác giả. Hoặc không ta phải có trí tưởng tượng, sự liên tưởng mạnh mẽ sự kết nối của ba câu thơ vô cùng ngắn ngủi để giải mã thân phận đứa trẻ.
Tôi cứ mạo muội cảm nhận bài thơ này theo sự rung động cảm xúc và cũng phải có sự rung động mạnh liệt của trí tuệ để giải mã bài thơ với hy vọng mang đến cho người đọc một sự cảm thụ:

“Xó chợ”

Tác giả đã cho ta nhận biết về một địa điểm cụ thể: Xó chợ -Một địa điểm bất an. Cổ nhân đã dạy “Đầu đường xó chợ” tức là một địa điểm chứa chấp những kẻ bất lương trộm cắp, cướp dật và những người cùng khổ. Còn hơn thế đó là nơi chứa chấp những thứ rác rưởi hôi thối của cả cái chợ dồn về, phải đợi đến tối những người lao công mới dọn dẹp. Vâng đó là địa điểm đứa trẻ đang đứng, hoặc ngồi. Ta đã nhìn thấy ở cái xó chợ bất an kia một đứa trẻ gầy gò, xanh xao ốm yếu, quần áo rách nát tả tơi trong một buổi chiều chạng vãng rét mướt thê lương ngồi bên:

“Chiếc lon trống”

Trống nghĩa là không có gì. Chiếc lon trống đã minh chứng rõ ràng đứa trẻ hành nghề ăn xin với chiếc lon để đựng những đồng tiền cáu bẩn rách nát, có khi cả những mẩu thức ăn dư thừa của người đời. Thế nhưng từ sáng đến chiều chiếc lon vẫn trống Đồng nghĩa lại một đêm nữa đứa trẻ bụng đói nằm co ro rét mướt ở cái xó chợ bất an bẩn thỉu đó.
Chiếc lon trống không có đồng xu đồng hào hay một mẩu thức ăn. Điều đó đã minh chứng rằng cuộc đời này không còn tình thương và sự lương thiện. Trong cõi người hiện đại đó được coi là thứ đồ xa xỉ!!!? Trên các phương tiện thông tin đại chúng người ta đang tôn vinh những nhà nọ nhà kia làm từ thiện với số tiền lên đến hàng tỷ đồng. Có phải họ tốt không? Có phải họ thực sự là người lương thiện không chỉ có lương tâm của họ mới cân đong đo đếm sự lương thiện, lòng hảo tâm của chính mình Họ làm từ thiện trước hết là vì chính họ, vì thương hiệu của họ. Chứ chắc gì đã vì những đứa trẻ đói khổ bần hàn đầu đường xó chợ. Vâng! những đứa trẻ ở cái xó chợ ấy không hề nhận được một xu, một hào từ những đồng từ thiện hảo tâm ấy.
Một chiếc lon trống: trống tiền, một mảnh đời trống rỗng, một cõi người trống rỗng.
Nhưng như thế vẫn là chưa hết trong một buổi chiều chạng vãng, trong xó chợ âm thầm ấy bỗng nhiên:

“Hạt mưa mồ côi”

Mồ côi là đơn lẻ là duy nhất. Nhưng thật quái ác cái đơn lẻ ,cái duy nhất mong manh nhỏ bé đó bỗng nhiên khuấy động lên trong đứa trẻ một chút hy vọng mong manh. Vâng cái hạt mưa mồ côi ấy đã rơi đúng vào chiếc lon trống làm vang lên một tiếng động và đứa trẻ giật mình, chợt nghĩ đã có ai đó bố thí cho nó một đồng xu, đồng hào. Nhưng đứa trẻ chỉ nhận được một hạt mưa mồ côi. Ôi cái hạt mưa mồ côi vô cảm ấy sao có thể là kẻ đồng lõa với cõi người vô cảm mà hành hạ đứa trẻ khốn khổ đến cùng kiệt.
Bài thơ khép lại rồi ta vẫn nhìn thấy nơi góc chợ kia một đứa trẻ gầy gò ốm yếu xanh xao, áo quần tơi tả ngồi bên chiếc lon trống mà trong đó chỉ có hạt mưa mồ côi quái ác đọng lại và một đêm nữa đứa trẻ lai đói rét lạnh lùng.
Bài thơ chỉ chín từ thôi mà gửi đến cho cõi người một thông điệp đớn đau về sự bần hàn đói khổ của biết bao đứa trẻ mồ côi không mẹ không cha, là nạn nhân của những cuộc ly hôn vì tình yêu chộp giật của thời hiện đại.
Ta hiểu được rằng cuộc đời này không phải đứa trẻ nào cũng được như lời Bác Hồ đã dạy: “TRẺ CON NHƯ BÚP TRÊN CÀNH, BIẾT ĂN, NGỦ, BIẾT HỌC HÀNH LÀ NGOAN”
Ta mới hiểu một cách thấu đáo cặn kẽ rằng”MỘT XÃ HỘI DÂN CHỦ, CÔNG BẰNG, VĂN MINH” chỉ tồn tại trên giấy tờ, hoặc trên các băng rôn khẩu hiệu lòe loẹt treo hai bên vệ đường.
Đọc bài thơ ta mới thấu hiểu tấm lòng nhân ái của nhà thơ Nguyễn THánh Ngã lớn lao biết chừng nào. Bài thơ xứng đáng nhận giải nhất trong cuộc thi thơ Hai ku lần thứ hai năm 2009.
( Qua đây xin được chân thành cảm ơn nhà thơ Nguyệt Vũ đã gửi tặng tôi bài thơ Đứa trẻ và tôi thân ái tặng những những dòng này cho chị )

Nguyễn Xuân Dương

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Xuân Dương

Tên thật: Nguyễn Xuân Vương. Năm sinh 1940. Sinh quán: Nguyên Cát, Võ Liệt, Thanh Chương, Nghệ An. Trú quán: Số 7, đường Thành Cổ, Vệ An, TP Bắc Ninh.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *