logo

MỜI KHÓI UỐNG RƯỢU

Muốn mời mấy đứa cụng li
Đứa thì xuống đất ,đứa đi về giời
Đứa thì lễ hội rong chơi
Đứa thì cơm áo chưa rời áo cơm

Ngồi buồn nhóm ngọn lửa rơm
Nâng lên mời khói cho thơm vị đời
Đạo người đạo chữ chơi vơi
Chí Phèo Bá Kiến coi trời bằng vung

Đã rơi xuống đáy bần cùng
Những ai lương thiện không khùng cũng điên
Ta mời khói chút bình yên
Đêm nay dốc ngược túi tiền để say

Cầu xin ngọn khói đừng bay
Trọi trơ ta giữa đất này khói ơi
Lửa tàn rơm hết than tơi
Ta cùng hồn đất hồn trời cụng đêm

Nguyễn Lâm Cẩn

LỜI BÌNH

Đã có một câu thành ngữ “Chết đuối vớ được cọc” nhưng Nguyễn Lâm Cẩn không có cái may mắn đó, anh sắp chết đuối lại vớ phải cái không thể nắm cầm đó là khói, mặc dù khói là vật chất vì nó có mầu sắc, có mùi vị. Qua bài thơ ta thấy Nguyễn Lâm Cẩn là người sắp chết đuối, nhưng không phải giữa biển nước bao la mà giữa biển đời vô cảm. Mặc dù đã liệt kê ra tuy chưa phải là thập loại chúng sinh nhưng cũng là một góc của thế gian. Một thế gian mà ở đó Nguyễn Lâm Cẩn dư thừa vật chất(rượu)nhưng lại nghèo nàn khánh kiệt (tình).

“Muốn mời mấy đứa cụng ly
Đứa thì xuống đất, đứa đi về giời
Đứa thì lễ hội rong chơi
Đứa thì cơm áo chưa rời áo cơm”

Đại từ “đứa” có vẻ như thân mật nhưng thực ra lại là suồng sã, điều đó chứng tỏ mấy đứa này không phải là tri âm tri kỉ. Nguyễn Lâm Cẩn cần bất kỳ người nào trên thế gian này để được cụng ly với họ. Thế nhưng “đứa thì xuống đất” chắc đứa ấy sống trên đời lắm bạc ác gian manh, lọc lừa tráo trở nên bị đày xuống địa ngục. “Đứa đi về giời” chắc đứa ấy sống trên đời nhiều lương thiện nên được lên thiên đàng Còn “đứa thì lễ hội rong chơi”, chắc những đứa này lắm tiền nhiều của. Mà đã lắm tiền nhiều của ở thời đại này thường là bọn tham nhũng ,lừ đảo những ông chủ hoặc là buôn bán. Những ông chủ thì bóc lột, những người buôn bán muốn nhiều lời phải dối trá, vì thế ngày xưa ở bên Tàu những người buôn bán không được ra làm quan. Chỉ có Lã Bất Vi là con buôn nhưng lại là bố đẻ của Tần Thủy Hoàng nên mới được làm quan. Điều đó chứng tỏ những người buôn bán không ở ngôi cao. Những đứa như thế không thể ngồi cụng ly với nhà thơ Nguyễn Lâm Cẩn. Còn “Đứa thì cơm áo chưa rời áo cơm” thì nhiều và nhiều lắm, trong đó có các nhà thơ bởi vì cơm áo không đùa với khách thơ. Những đứa này thì đang tối tăm mặt mày để mưu sinh để cơm áo nên không có thì giờ ngồi cụng ly với Nguyễn Lâm Cẩn được.
Không còn cách nào khác, không biết cụng ly với ai, Nguyễn Lâm Cẩn đành phải chơi ngông. Đọc khổ thơ ta thấy đắng lòng đến thế. Tưởng làm nên công trạng cháo cơm gì to tát hóa ra Nguyễn Lâm Cẩn chỉ:

“Ngồi buồn nhóm ngọn lửa rơm
Nâng lên mời khói cho thơm vị đời”

Hương đời, vị tình nhạt hết rồi sao mà phải nhờ đến cái hương khét lẹt, cái vị cay xè của khói mà cụng ly. Sợ khói không cụng ly với mình nên Nguyễn Lâm Cẩn ở đây rất cung kính phải hai tay nâng chén rượu mời khói hẳn hoi. Cụng ly để cho thơm vị đời, ôi chua chát làm sao. Nguyễn Lâm Cẩn vì quá cô đơn nên phải bấu víu vào bất kỳ cái gì dù đó là hư ảo để biết rằng mình đang tồn tại giữa cõi nhân gian dù ở đó.

“Đạo người, đạo chữ chơi vơi
Chí Phèo, Bá Kiến coi trời bằng vung”

Đạo người thì vô cảm, đạo chữ thì chơi vơi không biết viết cho ai, viết để làm gì. Nhiều khi bỏ công hàng năm trời, hàng chục năm trời để viết ra một tập thơ, một cuốn sách lại không có tiền để in ấn. Không in được thành sách hóa ra mình chỉ viết cho mình đọc. Văn chương không có người đọc là văn chương chết. Những Chí Phèo, Bá Kiến thời hiện đại cứ muốn đập phá, cứ muốn xưng hùng, xưng bá nhưng lại không biết xưng hùng xưng bá với ai và đập phá cái gì. Chí Phèo còn có Bá Kiến, Còn có những người dân lương thiện mà ăn vạ mà chửi bới, Bá Kiến còn có Chí Phèo để cho rượu hoặc để hành hạ. Trong cảnh như thế nhà thơ Nguyễn Lâm Cẩn của chúng ta đã đi đến tận cùng của bế tắc và cảm thấy.

“Đã rơi xuống đáy bần cùng
Những ai lương thiện không khùng cũng điên”

Phải nói một cách công bằng thời nay những kẻ bần cùng về vật chất theo thống kê của Nhà nước chỉ mấy % nhưng Nguyễn Lâm Cẩn không muốn đề cập đến những người bần cùng đó dù rằng tiêu chí hộ nghèo hiện nay là thu nhập bình quân mỗi người một tháng không quá 200 nghìn Việt Nam đồng, số tiền không đủ để mua một ly rượu cho các đại gia. Cái bần cùng Nguyễn Lâm Cẩn muốn nói ở đây là sự bần cùng về nhân cách, tất cả đều vô cảm và băng hoại nhân cách. Nguyễn Lâm Cẩn luôn cảm thấy sự bất an đang vây bủa quanh anh và muốn cầu xin mời mọc:

“Ta mời khói chút bình yên
Đêm nay dốc ngược túi tiền để say”

Nghe có vẻ giang hồ lãng tử lắm nhưng chính điều đó là để che đậy sự bất an, sự trống vắng trong lòng nhà thơ. Thử hỏi túi tiền của nhà thơ được bao lăm mà dám dốc ngược để say. Ta thấy Nguyễn Lâm Cẩn không thể say mà anh rất tỉnh, tỉnh lắm vì có tỉnh mới cảm thấy hết nỗi cô đơn trơ trọi của đời mình.

“Cầu xin sợi khói đừng bay
Trọi trơ ta giữa đất này khói ơi”

Đến đây ta thấy Nguyễn Lâm Cẩn hoàn toàn trở nên vô thức. Ta thấy một Nguyễn Lâm Cẩn đang quỳ lạy trước đống tro tàn để cầu xin, không cầu xin gì to tát mà chỉ là “Cầu xin sợi khói đừng bay”. Sợi khói không bay sao được, sợi khói cứ thế vô tình vô cảm mà bay lên trời, bay vào cõi hư vô. Mà thực ra làm gì còn khói khi “Lửa tàn, rơm hết, than tơi”. Chỉ còn lại là bóng đêm dày đặc và Nguyễn Lâm Cẩn muốn cụng ly với bóng đêm, đã hóa vào hồn đất, hồn trời. Ta cầu chúc anh được như thế vì đó cũng là một sự giải thoát. Sống giữa cõi người mà vô vọng trọi trơ đến như vậy sao?
“LỬA TÀN RƠM HẾT THAN TƠI
TA CÙNG HỒN ĐẤT HỒN TRỜI CỤNG ĐÊM”
Câu kết đúng là một khí phách ngang tàng và cũng là bản ngã của một nhà thơ luôn trăn trở,luôn đau đáu với nỗi buồn nhân thế./.

Nguyễn Xuân Dương

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Xuân Dương

Tên thật: Nguyễn Xuân Vương.
Năm sinh 1940.
Sinh quán: Nguyên Cát, Võ Liệt, Thanh Chương, Nghệ An.
Trú quán: Số 7, đường Thành Cổ, Vệ An, TP Bắc Ninh.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *