logo

NỢ

Trả lại cho anh vàng thu bay lá đổ
Hò hẹn đầu tiên, gốc lúa cũng rưng đòng
Cội sữa đầu nhà đêm ấy trổ bông
Con thạch sùng dỗ vợ trong thinh lặng
Trả lại cho anh tiếng chuông chùa trầm mặc
Chuyến đò đời chở nặng một dòng tên
Trăng hạ huyền rắc bạc vào đêm
Ngọn măng tre đu mềm
vấn vít
Trả lại cho anh sương mềm gieo ngọt gót
Lọn cỏ gà thơm mượt ấp tay nhau
Chiếc hài xinh ai từng vớt bên cầu
Hòn than nào đốt tim nhau…
bổ củi…
Trả lại anh khói lam vờn gốc bưởi
Tiếng gọi “Mẹ ơi ! Con có lỗi ! Xin đành !
Đôi vai gầy và căn bệnh kinh niên
Xin dành lại để người sau hiếu thuận !”
Trở lại bến quê
Chiều rơi lẫn cẫn
Vết Trâu đằm quánh đặc phèn chua
Giàn trầu nào khách trên tỉnh vừa mua
Trơ cọng khẳng khiu
nhựa tứa
bầm
hắc
xót
Đọn mạ non eo thon chưa kịp xiết
Mắt cau xanh da diết đến tê lòng
Em trả hết rồi
Anh có nợ gì không?
Bảy tỉ người …
Sao đành lòng riêng nợ ?
Trả lại cho em men nồng hơi thở
Vòng tay ôm chưa trọn nửa xuân thì
Trả lại cho em chữ ” Bất biết!” một chiều kia
Em đem về
tặng cho người
sau cuối !

Hà Ngọc

LỜI BÌNH

Bài thơ có thể được coi là trang tình sử đầu đời đẹp nhất mà tác giả trẻ Hà Ngọc đã sáng tạo ra cho cuộc đời. Những bài thơ tình hay nhất có thể lan tỏa thẩm thấu vào lòng người đọc lại chính là những bài thơ viết về chia ly dang dở của mối tình đầu. NỢ của Hà Ngọc cũng không thoát ra khỏi cái vòng cương tỏa đó của thơ tình.

Bài thơ được tác giả chia làm hai khổ. Khổ thứ nhất thuộc về EM – ngưới thiếu nữ bị phụ bạc, khổ thứ hai thuộc về ANH–chàng trai, là người phụ bạc.

Có thể nói ngôn ngữ trong thơ Hà Ngọc nói chung và trong NỢ nói riêng đã thuộc về một tài năng sáng tạo. Tôi đã đọc rất nhiều thơ, đã bình luận và cảm nhận hàng trăm bài thơ nhưng phải đến khi đọc NỢ tôi mới cảm nhận có một trường ngôn ngữ rất riêng của tác giả trẻ Hà Ngọc. Bài thơ viết về sự chia ly dang dở của mối tình đầu nhưng lại đẹp đến vô ngần. Điều này lại khẳng định thêm về tài năng của tác giả trẻ này. Những kỷ niêm càng đẹp bao nhiêu thì sự mất mát càng lớn lao bấy nhiêu và nỗi đau đã như vô hạn. Một thủ pháp đối lập rất tài hoa. Ta không nghe thấy những tiếng than khóc nức nở của hai con người trước một cuộc chia tay mà chỉ là sự thống kê những món nợ mà hai người phải trả cho nhau. Nhưng sao ở đây món nợ của người con gái lại như vô tận mà món nợ của người con trai lại ít ỏi và có phần khinh bạc? Thế mới biết trong những cuộc chi ly người con gái chịu nhiều mất mát thiệt thòi hơn,đau khổ hơn bởi vì con tim của người con gái lớn hơn, chứa đựng một dung lượng kỷ niệm lớn lao gấp nhiều lần của người con trai.

Đầu tiên là món nợ em phải trả:

“Trả lại cho anh vàng thu bay lá đổ
Hò hẹn đầu tiên, gốc lúa cũng rưng đòng
Cội sữa đầu nhà đêm ấy trổ bông
Con thạch sùng dỗ vợ trong thinh lặng”

Đó là kỷ niệm về một mùa thu phai một mùa thu vàng lá đổ. Mùa thu thường hiu hắt gợi nhớ nhiều hơn các mùa khác trong năm. Có phải vậy mà nếu như em phải trả cho anh thì em tiếc nuối rất nhiều. Em phải trả lại cho anh cả buổi hò hẹn đầu tiên. Buổi hò hẹn đẹp biết bao, ấm áp biết bao đến cây lúa cũng rưng đòng để sẻ chia. Thế mà em cũng phải trả nốt cho anh thật sao? Vẫn chưa hết cội sữa mùa thu đã bắt đầu trổ bông, ta chưa kịp tận hưởng mùi thơm ngạt ngào mà nhà thơ NTQ đã viết “Như vốc được trên tay, cài trên tóc”. Ôi em còn trả cho anh cả tiếng con thạch sùng dỗ vợ trong lặng im đêm vắng. Thạch sùng thấy chúng mình hò hẹn cũng dỗ vợ như muốn hẹn hò. Những gì mà em phải trả cho anh ở đây không chỉ làm cho em tiếc nuối mà cả thế gian này tiếc nuối. Vẫn chưa hết những món nợ suốt đời em phải trả cho anh:

“Trả lại cho anh tiếng chuông chùa trầm mặc
Chuyến đò đời chở nặng một dòng tên
Trăng hạ huyền rắc bạc vào đêm
Ngọn măng tre đu mềm
vấn vít”

Tại sao em cứ phải trả cho anh những gì mà em không có, những gì không thuộc về em. Tiếng chuông chù trầm mặc ấy, chuyến đò đời ấy chở nặng một dòng tên. Tên em hay tên anh? Sao phải trả hết tất cả những điều mà em yêu quý nâng niu nhất. Một ánh trăng hạ huyền rắc bạc, cả một ngọn tre mềm đang vấn vít mà em cũng phải gỡ bỏ nó ra đem trả cho anh. Có điều gì đó vô lí thuộc về sự cưỡng bức ở đây phải không anh? Món nợ mà em phải trả còn nhiều và nhiều lắm :

“Trả lại cho anh sương mềm gieo ngọt gót
Lọn cỏ gà thơm mượt ấp tay nhau
Chiếc hài xinh ai từng vớt bên cầu
Hòn than nào đốt tim nhau…
bổ củi…”

Bây giờ em phải trả những gì của em và anh đã có cùng nhau. Một giọt sương mềm gieo ngọt gót em. Cả cái lọn cỏ gà thơm mượt mà anh và em đã từng chơi chọi gà với nhau. Thật kỳ lạ trong những cuộc chơi chọi gà ấy phần thắng bao giờ cũng thuộc về em. Hình như điều đó là duyên cớ anh ấp bàn tay anh nóng ấm lên bàn tay em dịu mềm. Khi đi qua cây cầu nhỏ bé em giả vờ đánh rơi chiếc hài xinh của em để bắt anh–chàng hoàng tử của em xuống nhặt! Sao em phải trả cho anh cả hòn than anh đã đốt tim em làm cho con tim đập loạn nhịp như có ai đang bổ củi trong ngực em hả anh? Có cần phải như thế không anh?

“Trả lại anh khói lam vờn gốc bưởi
Tiếng gọi “Mẹ ơi ! Con có lỗi ! Xin đành !
Đôi vai gầy và căn bệnh kinh niên
Xin dành lại để người sau hiếu thuận !
Trở lại bến quê
Chiều rơi lẫn cẫn
Vết Trâu đằm quánh đặc phèn chua
Giàn trầu nào khách trên tỉnh vừa mua
Trơ cọng khẳng khiu
nhựa tứa
bầm
hắc
xót
Đọn mạ non eo thon chưa kịp xiết
Mắt cau xanh da diết đến tê lòng
Em trả hết rồi”

Em phải trả cả những gì hư ảo nhất sợi khói lam chiều vấn vít gốc bưởi mà đã có mùa anh trèo lên hái cho em những trái bưởi thơm vàng. Em phải trả cho anh người mẹ già luôn ốm đau bệnh tật đáng ra em phải là người trông nom chăm sóc. Giờ em phải cay đắng ngậm ngùi trao mẹ lại cho người đến sau đến muộn nhưng họ có cái may mắn hơn em là được trở thành đứa con dâu hiếu thuận. Em trả nốt cho anh cả những tháng ngày vất vả ruộng đồng. Trả lại cho anh tất cả những kỷ vật, tuổi tên có thể nhắc nhở ta về lễ cưới. Những lá trầu giờ đã bán đi nhựa ứa ra như máu tim em bầm hắc xót và mắt cau xanh da diết tái tê lòng. Em đã trả hết nợ cho anh rồi. Còn anh, anh có nợ gì không? Anh vẫn nợ em đấy. Nhưng sao anh khinh bạc thế khi anh hỏi em rằng:

“Bảy tỉ người …
Sao đành lòng riêng nợ ?
Trả lại cho em men nồng hơi thở
Vòng tay ôm chưa trọn nửa xuân thì
Trả lại cho em chữ ” Bất biết!” một chiều kia
Em đem về
tặng cho người
sau cuối !!!”

Thế gian này có những bảy tỷ người sao anh phải nợ em? Anh phải trả cho em vì anh đã ôm em dù vòng ôm ấy chưa trọn vẹn. Anh không cần biết và anh cũng trả nốt cho em cả những điều đó để em dành lại cho người sau cuối. Sao ta thấy có điều gì đó uất nghẹn trong ta như một nỗi căm hờn với cái đen bạc của chàng trai và đó cũng chính là cái đen bạc của cuộc đời.

NỢ là bài thơ thật đẹp nhưng đó là cái đẹp của nỗi đau chia biệt!

Nguyễn Xuân Dương

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Xuân Dương

Tên thật: Nguyễn Xuân Vương. Năm sinh 1940. Sinh quán: Nguyên Cát, Võ Liệt, Thanh Chương, Nghệ An. Trú quán: Số 7, đường Thành Cổ, Vệ An, TP Bắc Ninh.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *