logo

SÔNG ĐÁY

Chưa tận cùng sao gọi tên “sông Đáy”
Chỉ nhánh riêng phân dòng chảy sông Hồng
Một con đập chung tưới tiêu chia lũ
Dâu tằm tơ xanh mướt với ngô, đay

“Tây Tiến” xưa Quang Dũng đã qua đây
Con đường lên Sơn Tây lên ngược…
Từ thượng nguồn đổ về con nước
Trải phù sa bồi đắp bến bờ vui

Người theo dòng về Phủ Quốc xa xôi
Dừng So, Sở ngọt lòng cây mía tím
Ngước nhìn lên núi Sài Sơn in bóng
Dáng Thiền sư Từ Đạo Hạnh cầu mưa

Đồng bãi mênh mông tươi tốt bốn mùa
Dẫu con sông chẳng đò ngang đò dọc
Nén tơ óng dệt thành bao lụa đẹp
Cho em tôi vui hội Lả, hội Thầy…

Ai về qua sông Đáy mùa này
Mời lên vó bè một đêm nghỉ lại
Thưởng ngô nướng thơm bùi, béo ngậy
Kéo cá sông, nghe diều sáo gọi trăng !

Đánh giặc tôi đi xa sông Đáy bao năm
Vẫn thịt da màu phù sa ngấm đỏ
Chỉ mái tóc bạc đạn bom nắng gió
Mong ngày về gội sông Đáy cho xanh.

Mùa thu: 2001

Đỗ Quyết

LỜI BÌNH

Theo lạc thảo thời gian sáng tác bài thơ cách đây gần 20 năm.Thời đó sông Đáy vẫn vẹn nguyên vẻ đẹp của con sông đã tắm mát tuổi thơ, đã gội sạch những nắng gió đạn bom chiến tranh đến sạch trong cho cuộc đời nhà thơ Đỗ Quyết. Tôi nghĩ bài thơ sẽ là một di cảo không riêng gì của sông Đáy mà của tất cả những con sông hiền hoà thơ mộng ở mọi miền đất nước. Những con sông đã tắm mát tuổi thơ ta, gội sạch bụi trần của đời ta, nuôi ta lớn khôn thành người và thành thi sỹ. Đất nước này đã từng có rất nhiều những con sông như thế. Nhà thơ đã dẫn dắt ta đi dọc những miền quê mà ỏ đó biết bao điều thân thương và bãi bờ trù mật

“Chưa tận cùng sao gọi tên “sông Đáy”
Chỉ nhánh riêng phân dòng chảy sông Hồng
Một con đập chung tưới tiêu chia lũ
Dâu tằm tơ xanh mướt với ngô, đay”

Một câu hỏi đưa ra, một con sông dài đến 240 km từ Sơn Tây, qua Hà Nội, Hà Nam, Ninh Bình, Nam Định rồi đổ ra vịnh Bắc Bộ… Ngày xưa nó đã từng là phân dòng chảy sông Hồng. Nhưng Hát Môn bây giờ đã bồi lấp thành bãi bờ gò đống. Những nương dâu cho ta cả một vùng tơ lụa, những bãi ngô cho ta ấm no và những ruộng đay cho ta một nền công nghiệp bao bì của thời xưa cũ, những cái vọng đay ru cho ông bà và tuổi thơ yên ngủ những trưa hè…

““Tây Tiến” xưa Quang Dũng đã qua đây
Con đường lên Sơn Tây lên ngược…
Từ thượng nguồn đổ về con nước
Trải phù sa bồi đắp bến bờ vui”

Bên bờ sông thân thương này đã từng che dấu nuôi dưỡng những đoàn quân để rồi từ đó cùng Quang Dũng làm một cuộc trường chinh hào hùng và gian khổ:

“Tây tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”

Không chỉ có thế sông Đáy là con sông đã “Trải phù sa bồi đắp bến bờ vui” cho cả một miền châu thổ. Một câu thơ nhiều hình tượng.

“Người theo dòng về Phủ Quốc xa xôi
Dừng So, Sở ngọt lòng cây mía tím
Ngước nhìn lên núi Sài Sơn in bóng
Dáng Thiền sư Từ Đạo Hạnh cầu mưa”

Cứ thế nhà thơ dẫn dắt ta qua những địa danh đã trở nên máu thịt thân thương của dọc dòng sông Đáy. Tôi chưa thật hiểu từ NGƯỜI ở đây thật cặn kẽ. Cũng có thể người là những con người sống giữa hai bờ sông Đáy và cũng có thể chính là dòng sông. Hiểu thế nào thì những vùng địa linh nhân kiệt ấy đã là của giang sơn gấm vóc này.

“Đồng bãi mênh mông tươi tốt bốn mùa
Dẫu con sông chẳng đò ngang đò dọc
Nén tơ óng dệt thành bao lụa đẹp
Cho em tôi vui hội Lả, hội Thầy…”

Dòng sông này đã chứng kiến biết bao những lễ hội ngày xuân náo nức tưng bừng. Những lệ hội chùa Thầy, hội Lả đủ sắc màu của vùng quê lụa một thời là cửa ngõ Thủ đô

“Ai về qua sông Đáy mùa này
Mời lên vó bè một đêm nghỉ lại
Thưởng ngô nướng thơm bùi, béo ngậy
Kéo cá sông, nghe diều sáo gọi trăng”

Hãy đến đây một lần, một lần thôi cũng đủ khi mùa thu đã về mùa của lúa ngô đôi bờ vào mùa thu hoạch. Hãy cùng những người dân nơi đây trên những cái vó bè dọc cả chiều dài sông Đáy rồi đốt lửa lên nướng những bắp ngô thơm bùi béo ngậy, nướng những con cá còn tươi rói. Mùi ngô, mùi cá nướng thom lên tận trời cao. Bầu trời của mùa thu xanh trong. Hương thơm quyện với tiếng sáo diều vi vút. Một bầu trời thanh bình mà người lính không quân Đỗ Quyết đã từng góp sức bảo vệ

“Đánh giặc tôi đi xa sông Đáy bao năm
Vẫn thịt da màu phù sa ngấm đỏ
Chỉ mái tóc bạc đạn bom nắng gió
Mong ngày về gội sông Đáy cho xanh.”

Sao bao năm chinh chiến xa nhà giờ được trở về con sông quê, con sông của tuổi thơ. Con sông đã góp phần nuôi anh khôn lớn thành người và trở thành người lính dũng cảm. Và rồi mái đầu đã bạc. Bạc chưa hẳn là do thời gian mà bạc vì gió sương và cả khói đạn bom. Người lính Đỗ Quyết muốn được dòng sông tắm gội cho mình trở lại xanh tươi như thuở thiếu thời. Những mơ ước giản dị và trong sáng đến vô ngần…
Bài thơ Sông Đáy của Đỗ Quyết đã thắp lên trong ta tình yêu quê hương, đất nước, yêu những con sông hiền hoà thơ mộng. Điều đó nhắc nhở mỗi chúng ta phải có trách nhiệm giữ gìn môi trường và làm sao cho mọị con sông trên dải đất hình chữ S đẹp như con sông Đáy qua thơ Đỗ Quyết ./.

Nguyễn Xuân Dương

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Xuân Dương

Tên thật: Nguyễn Xuân Vương. Năm sinh 1940. Sinh quán: Nguyên Cát, Võ Liệt, Thanh Chương, Nghệ An. Trú quán: Số 7, đường Thành Cổ, Vệ An, TP Bắc Ninh.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *