logo

VỀ KINH BẮC

Yếm đào che khuất đôi bồng đảo
Sao lại còn thêm áo tứ thân
Một mai vó ngựa về Kinh Bắc
Mong gặp lại em dẫu một lần

Đợi nghe em hát câu Quan Họ
Điệu đàng bên chiếc nón quai thao
Mưa phùn giăng nhẹ bao ngày hội
Miếng trầu têm cánh phượng ai chào

Tóc mai sợi ngắn, dài ai nhớ?
Vóc hạc vai gầy mãi băn khoăn
Thôi đành về cậy câu thơ cũ
Mỏ Qụa yếm đào đã biệt tăm

Nhẹ khua guốc mộc trai Đình Bảng
Ửng hồng đôi má gái Tiên Sơn
Nghìn năm mây trắng trời Kinh Bắc
Biết có còn ai nhớ chút duyên

Xuân Sơn Huỳnh

LỜI BÌNH

Huỳnh Xuân Sơn là một nữ tác giả tài hoa. Chị không chỉ làm thơ mà còn là một cây bút viết phê bình sắc sảo, uyên thâm và cũng tràn đầy cảm xúc. Nhưng khi đọc”Về Kinh Bắc” ai cũng nghĩ đó là một chàng trai hào hoa phong nhã có nhuốm chút màu đa tình lãng tử. Chính sự hoá thân kỳ diệu của Huỳnh Xuân Sơn đã giúp cho bài thơ tồn tại
Mở đầu là một lời trách móc tế nhị và nhẹ nhàng của chàng trai đa tình:

“Yếm đào che khuất đôi bồng đảo
Sao lại còn thêm áo tứ thân”

Lời trách móc nhẹ nhàng tế nhị đó vô tình lại là một lời khen vẻ đẹp đoan trang kín đáo của các liền chị Quan Họ. Một nét đẹp đã được lưu giữ từ ngàn đời nay. Nó thách thức mọi thử thách khắc nghiệt của thời gian, mọi cách tân của văn hoá sống hiện đại. Áo tứ thân ở đây không chỉ một lần mà hai lần áo lần trong với gam màu nóng, lần ngoài với gam màu lạnh. Hai màu nóng lạnh ấy đã quyện hoà tôn lên vẻ đẹp kỳ ảo của các liền anh và liền chị Quan Họ. Ông cha ta đã có những chế định khắc nghiệt cho các liền chị, liền anh Quan Họ là đã kết chạ Quan Họ rồi thì dù có yêu nhau đến đổ quán xiêu đình vẫn không được tiến tới hôn nhân. Chế định khắc nghiệt ấy lại thuộc về thiên tài. Nếu không có chế định đó Dân ca Quan Họ không thể tồn tại đến ngày nay để rồi nó được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại. Yêu nhau mà lấy được nhau thì còn đâu chia ly dang dở còn đâu nhớ còn đâu thương, còn đâu tiếng gọi đò thảm khắc thâu đêm, còn đâu người ơi người ở đừng về, còn đâu khát vọng sông chỉ tày gang để láy cái giải yếm đào làm cầu đón em …
Cũng chính vì lẽ đó mà bao nhiêu liền chị, liền anh Quan họ phải nén chặt trong lòng mình mọi khổ đau thương nhớ khi đã vào canh hát thì chỉ còn lại là nghệ thuật là giọng hát.
Để minh hoạ tôi xin mượn mấy câu thơ của nhà thơ Vũ Đình Minh trong bài Hội Lim:

“Nón thúng quai thao em thẹn thò che má
Hát đắm say cho đứt ruột gan người
Hát như thể cuộc đời toàn nhàn hạ
Chỉ để yêu để nhớ để thương thôi”

Hát như thế đó nhưng trong lòng họ thì đang nát tan:

“Xin gió lạnh đừng lật nghiêng vành nón
Kẻo tôi nhìn thấy nước mắt em rơi”

Tất cả vẻ đẹp đoan trang và giọng hát mê hồn ấy đã cuốn hút bao thi nhân mặc khách trong đó có chàng trai đa tình phong nhã hào hoa Huỳnh Xuân Sơn (bây giờ cho phép tôi được gọi như thế) để:

“Một mai vó ngựa về Kinh Bắc
Mong gặp lại em dẫu một lần”

Vâng chỉ gặp lại một lần thôi cũng đủ để chàng trai cảm nhận cho hết vẻ đẹp cùa miền Kinh Bắc. Đến đây hồn thơ tác giả đã thực sự thăng hoa, thực sự tuôn trào cảm xúc. Những câu thơ ở đây đẹp đến mê hồn nó có sức cuốn hút những chàng trai phong nhã hào hoa xin hãy đến đây một lần để được:

“Đợi nghe em hát câu Quan Họ
Điệu đàng bên chiếc nón quai thao
Mưa phùn giăng nhẹ bao ngày hội
Miếng trầu têm cánh phượng ai chào”

Và hình như chàng trai đã cảm nhận được những mất mát thương đau cả trong cuộc đời của các liền chị như chính nhà thơ Vũ Đình Minh đã thấu hiểu. Các liền chị Quan Họ không thuộc về ai và cũng không thuộc về chàng mà chỉ thuộc về vẻ đẹp vĩnh hằng của nghệ thuật. Các liền chị dưới sự cảm thông của Huỳnh Xuân Sơn là như thế này đây:

“Tóc mai sợi ngắn, dài ai nhớ?
Vóc hạc vai gầy mãi băn khoăn”

Chàng trai không biết làm gì hơn đành ôm mộng lên ngựa trở về với một “Khối tình u uất cố câm”*
Và lại dở câu thơ cũ năm nào để gửi nhớ gửi thương:

“Thôi đành về cậy câu thơ cũ
Mỏ Qụa yếm đào đã biệt tăm”

Tôi lặng người khi đọc hai câu kết:

“Nghìn năm mây trắng trời Kinh Bắc
Biết có còn ai nhớ chút duyên”

Nghìn năm sau biết ai còn nhớ chút duyên Quan Họ, Kinh Bắc. Đừng lo lắng hoài cảm thế hỡi Huỳnh Xuân Sơn. Dân tộc ta đã trường tồn suốt mấy nghìn năm và nhất định sẽ trường tồn. Dân tộc còn,đất nước còn thì tất cả các làn điệu dân ca của mọi miền trường tồn và với Quan Họ thì mọi vẻ đẹp của trai Đình Bảng, Gái Tiên Sơn vẫn vĩnh hằng theo thời gian. Huỳnh Xuân Sơn ơi hãy yên lòng rồi có ngày chị lai:

“Một mai vó ngựa về Kinh Bắc”

Và sẽ tròn ước nguyện:

“Mong gặp lại em dẫu một lần”

Bài thơ VỀ KINH BẮC đã làm tôi thực sự xúc động vì nó được viết ra từ trong cô gái có vóc dáng mảnh mai mà khối tình đối với Kinh Bắc Quan Họ đã như đến vô biên. Thú thật khi đọc Về Kinh Bắc tôi đã tìm đọc lại tác phẩm VỀ KINH BẮC của Hoàng Cầm, vì tác phẩm và vì vụ án Nhân văn giai phẩm nhà thơ Hoàng Cầm. Tôi đọc lại để kiểm chứng trong Về Kinh Bắc của Huỳnh Xuân Sơn có chút gì của Hoàng Cầm trong đó. Nhưng tuyệt nhiên không. Có chăng đó là sức hút của quê hương Kinh Bắc của Hoàng Cầm đã lan toả thẩm thấu nhuộm tím hồn thơ của Huỳnh Xuân Sơn để có được bài thơ tôi tin nó sẽ vượt qua mọi thử thách khắc nghiệt của thời gian để tồn tại trong cõi người

*Thơ Bùi Kỷ

Nguyễn Xuân Dương

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Xuân Dương

Tên thật: Nguyễn Xuân Vương. Năm sinh 1940. Sinh quán: Nguyên Cát, Võ Liệt, Thanh Chương, Nghệ An. Trú quán: Số 7, đường Thành Cổ, Vệ An, TP Bắc Ninh.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *