logo

VỖ GƯƠM DỘI BÓNG ANH HÀO

ĂN BONG BÓNG TRỔ
NHƯ TẰM ĂN DÂU
Săm se xuân động bên trời
Chào con én lạc có lời hỏi thăm
Quê nào là quê trong năm
Ăn bong bóng trổ như tằm ăn dâu.
* ƠI BOM MÁT TỰA
CÙM GÔNG CHẬP CHÙNG
Trăm con khổ lụy theo người
Có xin chỉ mỗi giọt cười cũng không
Thương xuân tình ngậm nơi lòng
Ơi bom mát tựa cùm gông chập chùng.
* KÌA TRANG ANH KIỆT
RUỘT BÀO CHÍT CHIU
Trời buồn, đất cũng lặng câm
Chào xuân chào giữa hố hầm thôi sao
Ô kia, xác vắt qua rào
Kìa trang anh kiệt ruột bào chít chiu.
* ẤY NGƯỜI KẾT CỎ
BAO LA LÀ SẦU
Ôi chao hồn đọng trong cờ
Mài ta dưới nguyệt ta chờ đợi ta
Ấy cây ngậm lá cho qua
Ấy người kết cỏ bao la là sầu.
* TRÙNG TRÙNG XƯƠNG DỰNG
RÀO RÀO NGỰA LÊN
Hé vui, thả mộng cho đời
Sớm xuân chuyển lửa thuận trời rồi sao
Vỗ gươm dội bóng anh hào
Trùng trùng xương dựng rào rào ngựa lên.
* BIỂN GẦM, GIẶC RÃ,
SÓNG TRÀO ĐỎ THÂN
Hé vui, thả mộng cho đời
Sớm xuân biển thẳm non khơi cồn cào
Núi rung, điệp điệp chiến bào
Biển gầm, giặc rã, sóng trào đỏ thân.
* CÓ CON ÉN LẠC
GIẬT MÌNH, MỘNG Ư?
Giũ trăng, trăng hắt nguyệt tà
Giũ sông, sông hắt núi sa u tình
Chào xuân, chim chóc lặng thinh
Có con én lạc giật mình, mộng ư?
(Việt Nam 1970)

Phương Tấn

LỜI BÌNH

Với một người viết bình luận nghiệp dư như tôi thì xin được thú thật rằng bài thơ: ”VỖ GƯƠM DỖI BÓNG ANH HÀO” của nhà thơ Phương Tấn vượt xa tầm cảm xúc trí tuệ của tôi. Ngôn ngữ của bài thơ tuy viết cách đây đã gần nửa trăm năm nhưng vẫn lạ vẫn mới mà tôi nghĩ không chỉ riêng tôi mà còn rất nhiều người phải ngẫm ngợi. Tôi sẽ không đi sâu vào nghệ thuật ngôn ngữ vì nó nằm ngoài tầm với của tôi. Tôi chỉ muốn khai mở một đôi điều mà nhà thơ Phương Tấn muốn gửi gắm qua bài thơ.
Trước hết đọc thơ Phương Tấn chỉ riêng bài này thôi tôi đã thấy lộ diện Phương Tấn là một con người với đầy đủ phẩm chất nhân văn tốt đẹp nhất. Ta không cần hiểu ông là người của phía bên này hay phía bên kia vì cụm từ đó chỉ rất ước lệ. Nếu ở ngoài Bắc bên này là Cọng Sản còn bên kia là Cọng Hoà. Nếu ở Miền Nam thì ngược lại. Tôi nghĩ ở đâu thì con người vẫn mang chứa những phẩm chất tốt đẹp nguyên thuỷ của nó.
Tôi chưa có may mắn được đọc tập thơ:”DI BÚT CỦA MỘT NGƯỜI CON GÁI” của nhà thơ Phương Tấn lấy bút danh Thái Thị Yến Phương. Đây là sự hoá thân kỳ diệu của một chàng trai còn đang trong tuổi vị thành niên để nói về thân phận của một người con gái mà tôi không biết dùng từ như thế nào cho hợp. Tất cả những cụm từ ta đã có để nói về một nghề thấp hèn và hạ đẳng đều quá vô lương, quá nhẫn tâm đối với cô gái Thái Thị Yến Phương. Khi đọc những cảm nhận của bạn bè văn chương của Phương Tấn về tập thơ này, tôi bỗng nhớ đển bài thơ TẶNG MỘT CON NGƯỜI của nhà thơ Phạm Ngọc Tần tôi được đọc vào những năm đầu thập kỷ 60 thế kỷ trước. Phải chăng cô gái mà Phương Tấn hoá thân là một cô gái như nhà thơ Phạm Ngọc Tần đã viết (Trích ):

“Anh xuống dòng qua một đoạn thơ
Viết tiếp những gì đã mất
Sài Gòn còn bao nước mắt
Em đi đổi một việc làm
Vò võ mẹ già sớm tối
Mỏi mòn em dại chờ trông
Ngày muộn đêm dài góc phố
Sáng chiều đi không về không
Kiệt đường cạn ngõ
Cánh chim loang máu miệng lồng
Tóc rối vai gầy
Cắn nát buồng tim mà khóc
Liều với sông dài một giấc
Nhưng ai nuôi mẹ em cùng
Người ta bảo Sài Gòn hoa lệ
Em tôi đi bán nốt những gì trắng trong”

(Phạm Ngọc Tần)

Phải chăng cô gái của Phương Tấn là một cô gái bị đoạ đày vào cái nghề hạ đẳng là do hoàn cảnh oan nghiệt như người con gái trong thơ Phạm Ngọc Tần. Người con gái phải đem bán đi cái quý giá tốt đẹp nhất đó là tiết hạnh của một con người.
Tôi viết những điều này để khẳng định con người của nhà thơ Phương Tấn như tôi nói ở trên. Ông phải có một tấm lòng nhân hậu bao dung lớn lắm mới có thể hoá thân vào một người con gái phải hành nghề hạ đẳng để tự bộc lộ đời mình. Tập thơ ông viết cùng với những tháng năm ra đời của bài thơ TẶNG MỘT CON NGƯỜI. Thời mà như một người bạn của Phương Tấn đã viết những bóng dáng của những tên lính da trắng da đen nước ngoài có mặt đầy rẫy ở Sài Gòn. Tập thơ không chỉ là lời tự thuật mà còn là tiếng kêu phản đối với cuộc sống thời đó ở miền Nam.
Quay lại với bài thơ VỖ GƯƠM DỖI BÓNG ANH HÀO. Tên bài thơ và khi đọc đến câu thơ:

“Mài ta dưới nguyệt ta chờ đợi ta”

Tôi giật mình nhớ đến câu thơ:

“Thù nước chưa đền đầu đã bạc
Mài gươm dưới nguyệt mấy thu rày”

Trong bài CẢM HOÀI của Đặng Dung–một danh tướng thời Hậu Trần. Có sự đồng cảm gị giữa hai con người sống cách xa nhau hàng mấy thế kỷ? Tôi nghĩ là có vì tên bài thơ đã khẳng định. Phải chăng chí khí của Phương Tấn là chí khí của một đấng quân tử chờ thời. Ông không mài gươm mà còn mài cả chí khí, mài dũa bản thân dưới ánh trăng để “Ta chờ đợi ta”.
Đây là một bài thơ liên hoàn gồm những đoản khúc được viết theo thể loại lục bát. Do vậy nếu ta đọc một mạch sẽ thấy những chỗ lỗi vần lỗi nhịp. Ở đây nhà thơ đã biết bỏ qua những điều nhỏ nhặt để vươn tới sự hoàn thiện về nội dung tư tưởng mà ông muốn gửi gắm. Vì thế tôi nêu vấn đề này chỉ mong độc giả hiểu sâu sắc hơn tại sao trong thơ lục bát của Phương Tấn có câu lỗi vận. Xin đừng nghĩ đây là một lời phê phán. Trong bình luận thơ từ xưa tới nay tôi chưa viết một câu phê phán bao giờ.
Đây là bài thơ phản đối chiến tranh, phản đối cuộc chiến huynh đệ tương tàn. Một cuộc nội chiến tàn khốc nhất trong lịch sử 4000 năm dựng nước và giữ nước. Một cuộc chiến tranh phi lí nhất đã gây ra bao thảm cảnh với xương máu của hàng triệu con người Việt Nam.
Nhìn cảnh xác vắt qua rào mà nhà thơ-trang anh kiệt ruột bào chit chiu. Một cuộc chiến tranh mà ở đó “Trùng trùng xương dựng ào ào ngựa lên” trước những vũ khí huỷ diệt của thời hiện đại.
Một cuộc chiến tranh huỷ diệt mọi sinh linh, huỷ diệt cả mùa xuân của đất trời, mùa xuân của lòng người. Không còn đến một con chim nhỏ. Tín hiệu mùa xuân về thật mong manh thảm hại:

“Chào xuân chim chóc lặng thinh
Có con én lạc giật mình, mộng ư?”

Tôi nghĩ đó là tất cả những gì mà nhà thơ Phương Tấn muốn gửi gắm qua bài thơ: VỖ GƯƠM DỖI BÓNG ANH HÀO của mình .

Nguyễn Xuân Dương

Quản trị viên

facebook-profile-picture

Nguyễn Xuân Dương

Tên thật: Nguyễn Xuân Vương.
Năm sinh 1940.
Sinh quán: Nguyên Cát, Võ Liệt, Thanh Chương, Nghệ An.
Trú quán: Số 7, đường Thành Cổ, Vệ An, TP Bắc Ninh.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *